بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ١٦٤ - استنتاج

آنجمله:

ما أَصابَكَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللَّهِ وَ ما أَصابَكَ مِنْ سَيِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِكَ ...[١]

«آنچه از نيكى‌ها به تو مى‌رسد، از ناحيه خداست و آنچه از بدى به تو مى‌رسد از ناحيه خود تو است.»

وَ ما رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَ لكِنَّ اللَّهَ رَمى‌ ...[٢]

«و اين تو نبودى كه به صورت دشمن خاك پاشيدى بلكه خدا پاشيد.»

آنچه مسلم است، بررسى استدلال و استشهاد هريك از اين سه گروه، كتاب جداگانه‌اى را مى‌طلبد. ولى حاصل همه تحقيقات علما كه ريشه در رهنمودهاى امامان معصوم عليهم السّلام دارد، ما را به اين نتيجه مى‌رساند كه جبر و تفويض دو راه انحرافى از صراط مستقيم اسلام است؛ چنانكه از حضرت امام صادق ٧ راجع به جبر و تفويض سؤال كردند و حضرت فرمود:

«لا جبر و لا قدر و لكن منزلة بينهما فيها الحقّ الّتي بينهما لا يعلمها إلّا العالم أو من علّمها إيّاه العالم».

«نه جبر است و نه تفويض، و مرحله‌اى است ميان اين دو، حق در آن است و آن را نداند جز عالم- امامان- يا كسى‌كه عالم آن را به وى آموخته باشد.»[٣]

اينكه حضرت مى‌فرمايد: «لا جبر و لا قدر»، اين جمله ميدانى است گسترده براى اداى استدلال‌هاى فلسفى، كلامى، تفسيرى در رد عقيده مفوضه و جبريه و اثبات عقيده اماميه، كه خوشه‌اى از اين خرمن پرفيض تقديم طالبان حقيقت مى‌گردد:

مردى به امام صادق ٧ عرض كرد:

«قربانت، خداوند بندگان را به گناه وا داشته است؟ و آنان را در همه كارها

[١] - نساء: ٧٩

[٢] - انفال: ١٧

[٣] - اصول كافى، ج ١، ص ٢٩٧