بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ٤٣٦ - استنتاج

ديگران دوخته‌اند و اين حالت آنان را از نعمت واقع‌نگرى محروم كرده است به‌طورى‌كه ديو را فرشته و اسب را گاو مى‌بينند.

چنانكه خوارزمشاه با اينكه اصيل‌ترين و زيباترين اسب‌ها را در اختيار داشت باز وقتى اسب يكى از فرماندهانش را ديد آنچنان شيفته او شد كه به وزيرش عماد الملك گفت: اى برادر، ببين اين چه اسبى است. گويى اين اسب از بهشت آمده است.

عماد الملك كه مترصد بود تا خاسته صاحب اسب را اجابت كند فرصت را غنيمت شمرد و شاه را از همان راهى كه به بيراهه رفته بود به راه آورد، لذا گفت:

شاها! وقتى ميل و شهوت بر عقل غالب آيد ديو در نظرت فرشته جلوه خواهد كرد.

امير المؤمنين حضرت على ٧ مى‌فرمايد:

«عين المحبّ عمية عن معايب المحبوب و اذنه صمّاء عن قبح مساويه».

«چشم عاشق از ديدن عيوب معشوق نابينا و گوشش از شنيدن بدى زشتى‌هايش كر است.»[١]

شاها! اگر خوب دقت كنى خواهى ديد كه اين اسب آن‌گونه هم كه تو مى‌گويى زيبا نيست؛ زيرا وقتى به سرش نگاه كنى مى‌بينى سرش شبيه سر گاو است. و اين عيب بزرگ زشتى محسوسى در اسب به وجود آورده است.

[١] - غرر الحكم، حرف« عين».