بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ٤٠٥ - استنتاج

إِلَّا إِبْلِيسَ أَبى‌ أَنْ يَكُونَ مَعَ السَّاجِدِينَ.[١]

«مگر ابليس كه ابا كرد از اينكه با سجده‌كنندگان باشد.»

و اعتراض كرد كه:

قالَ أَنَا خَيْرٌ مِنْهُ خَلَقْتَنِي مِنْ نارٍ وَ خَلَقْتَهُ مِنْ طِينٍ‌[٢]

«گفت: من از او- آدم- بهترم، مرا از آتش آفريده‌اى و او را از گل.»

*** در اين حكايت:

گاو آبى، كنايه است از انسان‌هاى شيطان‌صفت و سطحى‌نگر.

گوهر، كنايه است از روح شايسته و گرانقدر الهى.

گل، كنايه است از كالبد و جسم خاكى انسان.

تاجر، كنايه است از انسان‌هاى فرشته‌خو و حقيقت‌نگر.

خداوند گوهر روح خود را به لجن‌زار جسم انسان آميخت تا شيطان‌صفتان سطحى‌نگر از فرشته‌خوهاى حقيقت‌جو باز شناخته شوند!

در اين ميان تاجران حقيقت و سالكان طريقت در بازار دنيا گوهر معرفت را مى‌شناسند و حجاب‌هاى مجازى، چشم آنان را از ديدن چهره حقيقت محروم نساخته است ولى شيطان‌صفتان گاو مزاج، كه جز به خور و خواب و شهوت و تنعّم زندگى نمى‌انديشند، چشم ديدن گوهر معرفت را ندارند.

هر عارفى كه گوهر شايستگى خويش را در لجن‌زار تن پيدا كند، مى‌تواند به وسيله اين گوهر شب‌چراغ ظلمتكده وجود ديگران را شاهد باشد و از پشت‌

[١] - حجر: ٣٠ و ٣١

[٢] -« ص»: ٧٦