بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ٤٥٦ - استنتاج

همان چند تار مو سبب شده كه او چهره مردى به خود بگيرد و از سوء نيت رندان جلفى چون تو محفوظ بماند. راستى اگر سه- چهار تا مو بر چانه برويد بهتر است از سى خشتى كه بر اطراف ماتحت نهاده شود.

استنتاج‌

«كيفيّت» يا «كمّيت»؟!

كدام يك از اين دو، در فاز ارزشى كارها بيشترين نقش را دارد؟

آنچه مسلّم است رعايت كيفيت؛ يعنى چگونگى و پرداختن به ماهيت كارها بهتر است از كمّيت؛ يعنى پرداختن به تكثّر مقدار و تعدّد در كارها.

اين قاعده در تمام موارد ريز و درشت زندگى؛ اعم از مادى و معنوى معتبر و قابل قبول است به‌ويژه در كارهاى تعبدى و توسلى؛ يعنى اعمالى كه انسان قصد دارد به وسيله انجام آنها به خداى خويش نزديك شود.

بى‌شك كيفيت اعمال تعبدى و توسلى در پالايش روح انسان و نزديكى او به خدا نقش كارآمد و سازنده‌اى را ايفا مى‌كند، به‌طوريكه اعمال بى‌كيفيت چيزى جز قالبى بى‌روح و شكلى بى‌محتوى نيست! قرآن در يك قاعده كلى مى‌فرمايد:

الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا ...