بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ٣١١ - استنتاج

منابع فقهى دارد. در اين صورت است كه مى‌توان ادعا كرد قياس برده‌گيرى اسلامى با برده‌گيرى غير اسلامى قياس مع الفارق است و ميان اين دو، هيچ شباهت قابل قبولى وجود ندارد.

براى نمونه به چند روايت زير توجه كنيد:

رسول گرامى اسلام ٦ فرمودند:

«شرّ النّاس من باع النّاس»؛ «بدترين مردم كسى است كه انسان‌ها را بفروشد.»[١]

در روايت آمده است:

«لا يقولنّ احدكم عبدي و امتي و لكنّ فتاى و فتاتي».

«هيچ كس حق ندارد هنگام صدا زدن غلام يا كنيزش، بگويد: غلام من و كنيز من، بلكه بايد بگويد جوان من!»[٢]

در روايت آمده است كه على ٧ روزى دو پارچه پيراهنى از جنس كرباس خريد؛ اولى را به سه درهم و دوّمى را به دو درهم. (ظاهرا اولى از نظر جنس مرغوب‌تر بود) آن را به غلام خود قنبر داد. قنبر عرض كرد: اى امير مؤمنان، شما اولى هستيد كه پيراهن بهتر را بپوشيد، چون منبر مى‌رويد و براى مردم خطبه مى‌خوانيد.

حضرت در پاسخ فرمود: قنبر! تو جوانى و طراوت جوانى اقتضا مى‌كند كه لباس بهتر بپوشى و من از خدا شرم مى‌كنم كه خود را بر تو ترجيح دهم؛ زيرا از پيغمبر شنيدم كه فرمود:

«ألبسوهم ممّا تلبسون و أطعموهم ممّا تأكلون».

«هرچه خودتان مى‌پوشيد به آنان (بردگان) بپوشانيد و هرچه شما مى‌خوريد به آنان‌

[١] - تفسير نمونه، ج ٢١، ص ٤٢٢ نقل از مستدرك، ج ٢، باب ١٩، حديث ١

[٢] - مجمع البيان، ذيل آيه ٣٦ سوره يوسف.