بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ١٤٥ - استنتاج

حضرت پاسخ داد:

«علماى قديم احكام را به دو قسمت تقسيم مى‌كردند؛ واجب و حرام، واجبات را انجام مى‌دادند و محرمات را ترك مى‌كردند. و بر گرد آنچه مكروهات و مباحات بود نمى‌رفتند و مستحبات را داخل در واجبات مى‌نمودند و شما علماى متأخرين، احكام را بر پنج قسم كرده‌ايد و تارك مستحبات و فاعل مكروهات و مباحات شده‌ايد، لذا ابواب كرامات و مكاشفات بر شما مسدود گرديده است.»[١]

*** مولانا در اين حكايت، نكته‌اى را بيان مى‌كند كه همواره در مطاوى مطالب مثنوى به اين نكته توجه داشته است و تو گويى مولانا تنها اين نكته را شرط برقرارى پل، از دنياى محسوسات به دنياى غير محسوسات مى‌داند.

و اين نكته‌اى بود كه زاهد غزنينى به آن دست يافته بود و به كمك اين نكته از كيسه بى‌پول، پول برمى‌داشت و بدون اظهار نيازمندان، معادل نيازشان، به آنان پول مى‌پرداخت. و وقتى هم مورد سؤال متعجبانه سطحى‌نگران قرار مى‌گيرد، نكته موردنظر را چنين شرح مى‌دهد:

خانه دل خود را همانند بهشت از همه اغيار پاكسازى نموده‌ام، تنها چيزى كه در اين خانه سكونت دارد و شش دانگ اين خانه را بنام خود كرده است، عشق پاك آفريدگار يكتا است.

لذا وقتى نگاه به خانه دلم مى‌كنم، هرچه غير از عشق خدا ببينم متوجه مى‌شوم كه اين تازه‌وارد، انعكاس حاجت نيازمند است.

[١] - قصص العلما، ص ٥٢