بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ٩٨ - استنتاج

به گذشته‌ات بينديش كه چه بوده‌اى.

فَلْيَنْظُرِ الْإِنْسانُ مِمَّ خُلِقَ* خُلِقَ مِنْ ماءٍ دافِقٍ.[١]

«انسان بايد بنگرد كه از چه چيز آفريده شده؟ از آبى جهنده.»

ثانيا- فكر نكن كه عطاياى مادى و معنوى كه خداى سبحان به تو عنايت كرده، همين است و بس! بلكه اينها را وسيله‌اى ساز براى دريافت عطاياى بيشتر.

عطاياى مادى و معنوى كه خدا به تو عنايت كرده، درست به اين مى‌ماند كه باغبانى چند عدد سيب به تو هديه دهد، تو بايد بدانى كه اين چند عدد سيب نمودارى است از باغ‌هاى گسترده پر از سيب.

يا به آن يك مشت گندمى مى‌ماند كه گندم‌فروش براى نمونه به خريدار گندم نشان مى‌دهد تا از اين طريق خريدار پى به انبار گندم ببرد.

يا اينكه استاد نكته‌اى را براى تو شرح مى‌دهد تا تو از اين طريق به دانش استاد پى ببرى، نه اينكه با شنيدن يك نكته خيال كنى همه دانش استاد همين است! اگر چنين خيال كنى استاد تو را از خود آنچنان مى‌راند كه مردم خس و خاشاك را از ريش خود دور مى‌سازند.

[١] - طارق: ٥ و ٦