بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ١٦٦ - استنتاج

اين درك حسّى را منكر شود.

به عنوان مثال: هرگز كسى به سنگ نمى‌گويد بيا اينجا، چون از سنگ توقع فرمانبرى نيست.

هرگز كسى به انسان نمى‌گويد: مثل پرندگان پرواز كن، يا كسى به كور مادرزاد نمى‌گويد كه اى كور بر من نگاه كن.

خداوند مى‌فرمايد: بر نابينا حرجى نيست، در اين صورت، چگونه مى‌شود كه اين خداوند مشكل‌گشا، براى انسان ايجاد مشكل كند؟!

لَيْسَ عَلَى الْأَعْمى‌ حَرَجٌ ....[١] «بر نابينا حرجى نيست.»

آيا كسى اين‌گونه بازخواست‌ها را از موجود مجبور مى‌كند و او را به خاطر انجام ندادن اينگونه كارها كتك مى‌زند؟

اى بنده خدا، اين همه امر و نهى و خشم و مدح و عتاب، تنها متوجّه كسى است كه قدرت اختيار در او باشد.

بنابراين، ما در ارتكاب ظلم و ستم، كاملا صاحب اختياريم و اينكه مى‌گويند

[١] - فتح: ١٧