بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ٣٩٣ - استنتاج

خواهد شد.

و اين ناراحتى سبب خواهد شد كه از دو چشمش همانند مشك اشك سرازير گردد.

چراكه هركسى در عبادت احساس لذتى مى‌كند كه نمى‌تواند لحظه‌اى بدون آن لذت بسر ببرد.

و فضيلت احساس درد و ناراحتى محروميت از لحظات پرفيض عبادت، از فضيلت صد نماز هم بالاتر است.

نكات قابل‌توجه در اين حكايت اينكه:

اولا: حكايت فوق ساخته ذهن خلّاق و نكته‌پرداز مولانا است و در هيچ‌يك از منابع تاريخى و روايى چنين مطلبى ديده نشده است.

ثانيا: مضامين عالى و نكات حكيمانه‌اى كه در اين حكايت از زبان معاويه گفته شد، در واقع تراوشات ذهن مولانا است، نه معاويه؛ چراكه اين نكات حكيمانه هيچ تناسبى با روح تلذّذطلب و تنوع‌خواه معاويه ندارد.

ثالثا: انتخاب معاويه به‌عنوان قهرمان حكايت از طرف مولانا، شايد به‌خاطر وجوه مشتركى باشد كه ميان معاويه و شيطان وجود داشته است كه يكى از آن وجوه را مى‌توان اعراض هر دو از مولاى خويش دانست، چنانكه شيطان از امتثال امر پروردگارش در سجده به آدم اعراض كرد و اطاعت امر مولا را گردن ننهاد، معاويه نيز امتثال امر امام زمانش را بجا نياورد و در مقابل امير المؤمنين سر به‌