بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ٤٧٨ - استنتاج

اين درخت همان درخت علم است كه بسيار بلند و شگرف و پهناور است، و همچون آب حياتى است كه از درياى ذات جاودانگى حضرت حق، سرچشمه گرفته است. يا ريشه اين درخت «علم» از آب درياى ذات جاودانگى حضرت حق سيراب مى‌گردد

أَ لَمْ تَرَ كَيْفَ ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا كَلِمَةً طَيِّبَةً كَشَجَرَةٍ طَيِّبَةٍ أَصْلُها ثابِتٌ وَ فَرْعُها فِي السَّماءِ* تُؤْتِي أُكُلَها كُلَّ حِينٍ بِإِذْنِ رَبِّها ...[١]

«آيا نديدى چگونه خداوند كلمه طيبه را به درخت پاكيزه‌اى تشبيه كرد كه ريشه آن- در زمين- ثابت و شاخه آن در آسمان است* ميوه‌هاى خود را هر زمان به اذن پروردگارش مى‌دهد.»

باتوجه به گستردگى مفهوم «كلمه طيبه» در آيه فوق، مى‌توان آن را به «علم» هم معنى كرد.

بنابراين، اى بنده خدا، تو چون دنبال صورت رفته‌اى و معنى ظاهرى درخت با آن مشخصات را مى‌جويى، گمراه گشته و دست خالى برمى‌گردى، درحالى‌كه حقيقت آن درخت كه همه‌جا يافت مى‌شود را فرونهاده‌اى.

[١] - ابراهيم ٢٤ و ٢٥