بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ٤٧٦ - استنتاج

«فرمود: اى آدم، آنها- فرشتگان- را از اين علوم آگاه كن.»

اينكه منظور از «علم اسماء» در آيه فوق چيست، در ميان مفسران اختلاف نظريه‌هايى ديده مى‌شود؛ مرحوم علّامه طباطبايى در تفسير شريف «الميزان» مى‌نويسد:

«منظور از علم به اسماء، تنها نامهاى عده‌اى از موجودات؛ يعنى آن نام و لفظى كه در لغت دارند، نبوده بلكه علمى توأم با كشف حقيقت و وجود آنها بوده است، معناى مسمّاهاى آن اسم‌ها، حقايق خارجى و موجودات مخصوصى بوده‌اند كه در پشت پرده غيب، غيب آسمان و زمين مخفى بوده و علم به آنها براى يك موجود زمينى؛ مانند آدم امكان داشته است درحالى‌كه براى فرشته‌هاى آسمان امكان نداشته و از اين گذشته اين علم در احراز مقام خليفة اللهى نيز دخالت داشته است.»[١]

قرآن كريم باتوجه به اين مطالب مى‌فرمايد:

وَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجاتٍ ...[٢].

«و كسانى را كه از علم بهره دارند- خداوند- درجات عظيمى مى‌بخشد.»

و يكى از مراتب درجات اين است كه آنان همواره زنده‌اند، تو گويى علما از ميوه درخت عمر جاويدان تناول نموده‌اند.

حضرت على ٧ در اين خصوص مى‌فرمايد:

«العلماء باقون ما بقى الدّهر اعيانهم مفقودة و امثالهم في القلوب موجوده».[٣]

«دانشمندان زنده‌اند تا جهان باقى است، گرچه شخص و بدن خاكى آنان در ميان نيست، اما شخصيت آنان و آثارشان در قلب‌ها موجود است.»

[١] - تفسير الميزان، ذيل آيه ٣١، سوره بقره

[٢] - مجادله: ١١

[٣] - نهج البلاغه، كلمات قصار ١٤٧