بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ٢٠٣ - استنتاج

و آن علامت احساس خودبرتربينى و تفوّق‌طلبى نسبت به سايرين است، تشديد اين بيمارى تا حدى است كه انسان متكبّر، نه‌تنها خودش را يك سر و گردن از ديگران بالاتر مى‌بيند بلكه گاهى موجوديّتى هم براى ديگران تصور نمى‌كند و همواره تلاش مى‌كند اين باور شيطانى و برداشت غلط خود را به اطرافيان بقبولاند كه او تافته‌اى جدابافته است، قرآن و لسان مبارك ائمه معصوم عليهم السّلام در مذمّت اينگونه افراد سخنان فراوانى به جاى گذارده‌اند؛ از آن جمله در شأن نزول سوره مباركه «عبس» از حضرت امام صادق ٧ آمده است كه:

مردى از بنى اميه نزد پيامبر نشسته بود، در آن هنگام «عبد اللّه بن امّ مكتوم»- كه ظاهرا نابينا و مرد فقيرى بود- وارد شد، آن مرد وقتى چشمش به عبد اللّه افتاد، خود را جمع كرد و سعى مى‌كرد لباسش به لباس عبد اللّه نخورد و چهره خود را درهم كشيد و صورت خود را برگرداند.[١]

حركت اين مرد خودبين، سبب شد كه آياتى از سوره عبس در مذمّت خودبرتربينى و حقير شمردن ديگران بر پيغمبر ٦ نازل شود.

لقمان حكيم طى وصيتى به فرزندش، او را از تكبر و خودبرتربينى برحذر مى‌دارد و مى‌فرمايد:

وَ لا تُصَعِّرْ خَدَّكَ لِلنَّاسِ وَ لا تَمْشِ فِي الْأَرْضِ مَرَحاً إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتالٍ فَخُورٍ[٢]

- پسرم!- با بى‌اعتنايى از مردم روى مگردان و مغرورانه بر زمين راه مرو كه خداوند هيچ متكبر مغرورى را دوست ندارد.»

يكى از خطرناكترين آفت خودبرتربينى، درجا زدن شخصيت اينگونه افراد است؛ يعنى انسان‌هاى خودپسند تنها به خود بسنده كرده‌اند و ديگر هيچ. انسان خودپسند همچون كرمى است كه حصارى از شخصيت كاذب به دور خود تنيده و

[١] - تفسير مجمع البيان، ذيل سوره عبس.

[٢] - لقمان: ١٨