بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ١٩٣ - استنتاج

اخلاق، عبارت است از اختصاص دادن عمل براى خدا و قطع رابطه آن با غير خدا.

و اين گرچه به گفتن و شنيدن بسيار آسان است ولى به عمل بسى مشكل و طاقت فرسا است. حضرت امام صادق ٧ فرمودند:

«ادنى حدّ الإخلاص بذل العبد طاقته ثمّ لا يجعل لعمله عند اللّه قدرا».[١]

«كمترين مرتبه اخلاص آن است كه: به قدر استطاعت در مقام اطاعت و عبادت كوشش و مجاهدت شود و سپس براى عمل خود نزد پروردگار متعال اجر و ارزش و جزايى پيش‌بينى نكند.»

از ديدگاه قرآن، اين تنها عمل صالح نيست كه مورد پسند خدا است، بلكه عمل صالحى كه جهت‌گيرى و انگيزه آن خدا باشد پسنديده و مورد قبول حضرت حق است چنانكه قرآن مى‌فرمايد:

... فَمَنْ كانَ يَرْجُوا لِقاءَ رَبِّهِ فَلْيَعْمَلْ عَمَلًا صالِحاً وَ لا يُشْرِكْ بِعِبادَةِ رَبِّهِ أَحَداً[٢]

«هركس اميد لقاى پروردگارش را دارد، بايد عمل صالح انجام دهد و كسى را در عبادت پروردگارش شريك نكند.»

بنابراين شرط لقاى خدا انجام عمل صالح و شرط پذيرش عمل صالح، انجام دادن آن فقط براى خدا است.

و در آيه ديگرى مى‌فرمايد:

... يَصْعَدُ الْكَلِمُ الطَّيِّبُ وَ الْعَمَلُ الصَّالِحُ يَرْفَعُهُ ...[٣]

«سخنان پاكيزه به سوى او- خدا- صعود مى‌كند و عمل صالح را بالا مى‌برد.»

اگر چنين شد؛ يعنى اگر عمل صالح، خالص براى خدا انجام گرفت، گذشته از دو اثر فوق، اثرات فراوانى هم دارد كه عبارتند از:

[١] - مصباح الشريعه، باب هفتاد و ششم.

[٢] - كهف: ١١٠

[٣] - فاطر: ١٠