و تعبير بر كن وثيق با اين قسمت از امپراطورى روم و دولت بيزانطيه بسيار مناسبست و نسبت فتح و استيلاء بر بلاد شام در آغاز فتوحات اسلامى بتيره بنى اميه بسيار بجا است زيرا:

١- نخست پرچمى كه براى ارسال قشون بديار شامات و فلسطين بسته شد و از مدينه بفرمان ابو بكر حركت كرد پرچم يزيد بن ابى سفيان بود و گرچه بحسب ظاهر فرمانده كل قوى در بادى امر ابو عبيده بود و سپس خالد بن وليد ولى هسته مركزى فرماندهى قشون فاتح شام و ماهيت ستاد آن بدست سران بنى اميه اداره مى‌شد.

٢- پس از تكميل فتوحات شام يزيد بن ابى سفيان بفرمان روائى جميع بلاد شام گماشته شد و در حقيقت حكومت و تسلط اسلام در اين ناحيه زرخيز بدست آنها افتاد و در تاريخ ايراد اين خطبه كه على (ع) در مدينه بوده است هنوز از حكومت رسمى بنى اميه خبرى نبود و باين اعتبار اين پيشگوئى درست از كرامات على (ع) است و تطبيق اين قسمت از خطبه بر زوال ملك بنى اميه بسيار مشكلست زيرا زوال ملك بنى اميه از نظر صدور فرمان مستند بابراهيم امامست و سران بنى عباس و از نظر نيروى نظامى مستند بابى مسلم خراسانى و ابو سلمه خلال و امثال اينها است و استناد آن باعراب مهاجر يمن و قوم سباء پر بعيد و تكلفست و هزار من سريشم لازم دارد.

دنباله حديث ٢٢- بحق خدا كه هر آنچه در دست آنها است آب شود پس از آنكه برترى و تسلط در بلاد يافتند بمانند دنبه‌اى كه بر روى آتش آب شود هر كه از آن‌ها مرده گم راه مرده و بآستان خدا عز و جل ميكشد كار هر كه از آنها برود و خدا عز و جل توبه هر كدام را خواهد بپذيرد و اميد ميرود خداوند شيعيان مرا پس از پراكندگى فراهم گرداند براى بد ترين روزى كه اينان در پيش دارند براى هيچ كس نسبت بخدا عز ذكره اختيارى نيست بلكه اختيار و هر امرى از آن خدا است.

شرح- در اين قسمت از خطبه بيان زوال و انقراض دولت بنى اميه را كرده است و اين خود دليل ديگريست براى شرحى كه در باره قسمت پيش از آن بيان داشتيم و ميفرمايد خداوند شيعيان مرا براى بدترين روز بنى اميه فراهم و هم دست مى‌نمايد و اين خود اشاره بهم آهنگى دستجات شيعه است در بر انداختن حكومت وسيع و پر دامنه بنى اميه كه از جبال پيرنه تا تخوم چين وسعت يافته بود و قيام بنى عباس به نيروى شيعه آن حضرت پيش رفت كرد و شعار نهضت ضد اموى رضاى آل محمد (ص) بود، مرحوم مجلسى «ره» بدترين روز بنى اميه را روز قيام و ظهور امام قائم (ع) دانسته و بسيار بعيد است.