از عمر بن اذينه گويد من حاضر بودم كه مردى به امام صادق (ع) از سرفه شديد شكايت كرد در پاسخ فرمود: مقدارى كاشم (انجدان رومى- از مجلسى ره) در كف دستت برگير (يعنى پر كف دستت باشد) و مانند آن شكر با آن بكوب و يك تا دو روز آن را بنوش (بشكل قاووت خشك يا با مقدارى آب زيرا كلمه شرب در هر دو بكار ميرود).

ابن اذينه گويد پس از آن من آن مرد را ديدار كردم و او بمن گفت من همان يك بار از آن نوشيدم بكلى درد سرفه از من زايل شد.

شرح- بدان كه آنچه در باب معالجه امراض در روايات رسيده است شايسته است كه آب و هوا و زمان و مكان و مزاج و غيره را در آنها رعايت نمود «صدوق ره» گويد: اعتقاد ما در باره اخبار وارده در طب اينست كه چند توجيه دارد:

١- گفته‌اند همه اين معالجات مطابق آب و هواى مكه و مدينه وارد شده و بكار زدن آنها در آب و هواى ديگرى روا نيست.

٢- اين نسخه‌ها از امام با ملاحظه طبع و وضع مزاجى سائل صادر شده است و اگر كسى بطور يقين آنها را با مزاج و حال خود موافق نداند نبايد بكار زند.

٣- برخى از اين گونه اخبار را مخالفان مذهب در كتب شيعه تدليس كرده‌اند تا مذهب را آلوده و زشت سازند و مردم را از آن برانند.

٤- در برخى سهو و اشتباه از راويان وارد شده است و شايد در برخى دواهائى را از قلم انداخته باشند و آنچه رسيده است كه عسل درمان هر درديست درست است و مقصود اينست كه شفاء از هر درديست كه از سرديست و آنچه رسيده است كه استنجاء بآب سرد دواى بواسير است در صورتى كه از حرارت باشد الخ.

رجوع كن بسفينة البحار ج ٢ عنوان (طب). از پاورقى كافى طبع طهران مصحح آقاى ميرزا على اكبر غفارى وفقه اللَّه لمراضيه ترجمه شد.

من گويم- معالجات وارده در اخبار بر دو نوعست:

١- معالجات دعائى و درخواست درمان از خداوند منان: شرط اساسى عمل باين نسخه‌ها ايمان كامل و عقيده جزمى است بامام كه نسخه را صادر كرده است و بخداوند كه از او درخواست شفاء شده است و تأثير آن در زمينه وجود دو شرط نامبرده حتمى است زيرا حقيقت درمان و شفا عنايت خدا است و هر گونه دارو و درمان وسيله است و اين هم يك وسيله است و تأثير هر گونه دارو و درمان در رفع بيمارى ترجيحى بر دعا و درخواست از خدا ندارد جز اينكه اين راه دوم نزديكتر و مستقيمتر است و البته اين عقيده كمياب است و در عصر ما بسيار نادر است.