ابو عمرو كشى در كتاب رجال خود گفته است ابان از على بن الحسين (ع) روايت حديث كرده است و ابو زرعه رازى او را در شمار روات امام صادق (ع) ثبت كرده است و هم روات از تابعين و نزديكان بدانها و گفته ابان بن تغلب از انس بن مالك روايت كرده و ابو بكر محمد بن عبد اللَّه بن ابراهيم شافعى حديث ابان را چنين ياد آور شده است:

١- اعمش ٢- محمد بن منكدر ٣- سماك بن حرب ٤- ابراهيم نخعى. و ابان رحمه اللَّه در هر فنى از فنون دانش استاد و پيشوا بوده است، در قرآن و حديث و ادب و نحو و كتبى دارد:

١- تفسير غريب القرآن.

٢- كتاب فضائل- و پس از ذكر سلسله سند خود در روايت اين دو كتاب گويد.

٣- كتاب صفين- تا آنكه گويد احمد بن محمد روايت كرده كه پسرش گفت من با پدرم خدمت امام صادق (ع) شرفياب شديم و تا چشم او بپدرم افتاد فرمان داد تو شكى براى او انداختند و با او دست داد و او را در آغوش كشيد و از او احوالپرسى كرد و باو خوش آمد گفت.

و گفته چون ابان بمدينه وارد ميشد همه مردم دور او را ميگرفتند و يكى از اسطوانه‌هاى مسجد پيغمبر براى تدريس و سخنرانى او آماده ميشد.

و از بلاذرى در وصف او روايت كرده است كه عطيه عوفى از ابان روايت كرده است كه امام باقر (ع) باو فرمود: در مسجد مدينه بنشين و بمردم فتوى بده و من دوست دارم كه در شيعيانم مانند توئى ديده شود.

با اين مدح بليغ و فضل و دانش شگرفى كه رجال‌شناسان اسلام از موافق و مخالف در باره ابان بن تغلب ره بيان كرده‌اند نميتوان او را بيك مسأله مسلم جاهل شناخت و آن اينست كه زمين كره ايست در فضا و از همه طرف بهوا برخورد دارد و روى پايه‌اى ساخته نشده است زيرا اين مسأله هزارها سال پيش از دوران ابان بن تغلب مسلم شده بود و كوچكترين دانشمندان آن را ميدانستند و خصوص در اين تاريخ كه اسلام در محيط جهان پهن شده بود و دانشمندان يونان و ايران و مصر و كشورهاى ديگر جزء سازمان فرهنگى اسلام شده بودند و خصوص در محيط كوفه محل نشو و نماى ابان كه بدانشگاه جنديسابور نزديك بود و در كنار مدائن پايتخت علمى و فلسفى دولت ساسانيان ساخته شده بود با توجه باين مطالب هرگز نميتوان گفت ابان بن تغلب از ساختمان‌هاى اشكوبه‌دار زير زمين از امام صادق (ع) پرسش كرده و جواب روى اين نظر صادر شده است.

و نارواتر اينكه امام صادق با اين گونه پرسش موافقت كرده و براى زمين و پايه‌هاى آن اين اشكوبه‌ها را تحويل ابان بن تغلب داده است چنانچه نميتوان تصور كرد كه كسى چنين مضمونى را بنام مصاحبه‌اى ميان ابان بن تغلب و امام صادق (ع) جعل كرده باشد زيرا در باره ساختمان زمين چنين عقيده‌اى از خرافى‌سرايان هم در هيچ كجا بنظر نرسيده است تا اين خرافت را در باره امام جعل كرده باشند زيرا چنانچه گفتيم مسأله كروى بودن زمين و معلق بودن آن در فضا به اعتبار مركز ثقل جهان مادى كه يك اصل فلسفه يونانى است در اين دوره معروف و مسلم بوده است و در محافل نيم علمى هم بچنين سخنها دم زدن ميسر نبوده تا برسد بمحفل علمى كشاف حقائق جعفر بن محمد الصادق (ع) و دانشمندى چون ابان بن‌