ترجمه روضة کافي شيخ کليني - کمره‌اي، شيخ محمد باقر - الصفحة ١٦٧ - ٥٥

حديث ماهى كه بر چه استوار است‌

٥٥-

از ابان بن تغلب از امام صادق (ع) گويد از آن حضرت پرسيدم كه زمين بر چه استوار است؟ فرمود: بر ماهى. گفتم ماهى بر چه استوار است؟ فرمود بر آب، گفتم آب بر چه استوار است؟ فرمود بر صخره گفتم صخره بر چيست؟ فرمود بر شاخ گاوى خوش پشت، گفتم گاو بر چه استوار است؟ فرمود بر خاك با نم؟ گفتم خاك با نم بر چه استوار است؟ در پاسخ فرمود پر دور رفتى اينجا است كه دانش دانشمندان گم است.

شرح- اين الفاظ را بترتيب بايد در خاطر سپرد:

١- زمين ٢- حوت ماهى ٣- آب ٤- صخره ٥- شاخ گاو ٦- ثرى خاك با نم. ٧- ايكس- ناگفتنى يا نافهميدنى.

اكنون اين مصاحبه ٦ سؤالى را مى‌توان بچند وجه تقسيم كرد:

١- از نظر ساختمانى و بشكل عمودى و مقصود اين باشد كه ساختمان زمين و پايه‌هاى آن تا هر جا كه باشد بعنوان يك ساختمان هفت اشكوبه تنظيم گردد كه روى هم چيده شده و بر زبر هم قرار گرفته است و از اين نظر صورت ساختمانى به اين شكل در مى‌آيد:

٢- از نظر عمرانى و دوره‌هاى زندگى تاريخى بشر بر روى زمين و بشكل افقى و منظور سؤال از اين است كه عمران و آبادى زمين از روز اول تكوين و اجتماع بشرى بر چه پايه بوده و بر چه عواملى استوار شده است در اين صورت مى‌توان اين مصاحبه را به اين صورت تشريح كرد:

١- راوى- عمران و آبادى زمين بر چه وضعى بوده است؟

امام- بر ماهى- اين بيان اول زندگى آبرومندانه بشر است زيرا اول تشكيل اجتماع‌