روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١١٠ - ترجمه

منازعت كردندى اينان گفتندى [١].حجّنا أتمّ [٢]من حجّكم،حجّ ما از حجّ شما تمام‌تر است،و آنان هم اين گفتندى [٣]و در اين باب خصومت كردندى.

القاسم بن محمّد گفت،آن بود كه قومى گفتندى:الحجّ اليوم،و گروهى دگر گفتندى[٢٤٧-ر]:الحجّ غدا،يكى گفتى:حجّ امروز است،و يكى گفتى:

فرد است،در اين باب خصومت كردندى.

ابن زيد گفت:آن بودى كه هريكى به موقفى بايستادندى،آنگه هر گروهى دعوى كردندى كه:موقف ابراهيم آن [٤]است كه ما ايستاديم [٥].

مقاتل گفت:«جدال»آن بود كه در حجّ وداع رسول-عليه السّلام-فرمود صحابه را كه:هركه هدى نرانده است حلال شود و حجّ عمره كند،گروهى مخالفت كردند و گفتند:ما نكنيم كه ما احرام به حجّ گرفته‌ايم،و در اين گفت و گوى كردند -چنان كه بيان كرديم-فذلك جدالهم.

و مجاهد گفت:«جدال»آن بود كه گروهى حجّ ذوالحجّه كردندى،و گروهى تأخير كردندى تا دگر ماه و دگر وقت،و ذلك النّسيء الّذي ذكره اللّٰه في قوله: إِنَّمَا النَّسِيءُ زِيٰادَةٌ فِي الْكُفْرِ [٦]...،و گروهى گفتندى:اين رواست و گروهى گفتندى:

روا نيست فذلك جدالهم.

و در اخبار اصحاب ما آمد كه«جدال»قول الرّجل [٧]:لا و اللّٰه و بلى و اللّٰه صادقا او كاذبا،گفتن:لا و اللّٰه و بلى و اللّٰه باشد به راست يا به دروغ.

و اهل معانى گفتند:صورت نفى است و معنى نهى،اى لا ترفثوا و لا تفسقوا و لا تجادلوا،يعنى رفث و فسوق و جدال مكنى،چه اگر خبر بودى دروغ بودى،چنان كه رسول-عليه السّلام-گفت:

لا حلف فى الاسلام و لا فتك فى الاسلام ،المعنى لا تحلفوا و لا تفتكوا.

ابو هريره روايت كند از رسول-عليه السّلام-كه گفت:هركس كه او حجّ خانه