اگر گويند:چگونه فرمود كه بزه نيست برآن كه طلاق دهد زن را قبل الدّخول،و اين آنگه باشد كه بعد الدّخول حرجى باشد،و در شرع اين حرج نيست؟ جواب گوييم:اين دليل الخطاب باشد،و آن به نزديك بيشتر اهل علم باطل است.

دگر [١]گفتند:سبب آن بود كه ايشان را عادت بودى كه طلاق بسيار گفتندى و مراجعه مى‌كردندى،رسول-عليه السّلام-از اين نهى كرد و گفت:

ما بال اقوام يلعبون بحدود اللّٰه؟ چه بوده است اين قوم را كه به حدودهاى [٢]خداى بازى مى‌كنند؟يكى از ايشان مى‌گويد:طلّقتك [٣]راجعتك،طلاقت دادم و رجعت كردم.

دگر آن‌كه،رسول-عليه السّلام-گفت:

لا تطلّقوا نساءكم الّا عن ريبة، زن را طلاق مدهى الّا از تهمتى

فان الله لا يحب الذواقين و لا الذواقات [٤]،كه خداى تعالى چشندگان را دوست ندارد از مردان و زنان،يعنى آن‌كه هر وقتى زنى نو كند يا شوهرى نو.و نيز گفت-عليه السّلام:

ابغض الحلال الى الله الطلاق ،بغيض‌تر حلالى [٥]به نزديك خداى تعالى طلاق است.

و نيز گفت-عليه السّلام:

انّ اللّٰه يبغض كلّ مطلاق مذواق، گفت:خداى دوست ندارد مرد [٦]بسيار طلاق [٧]بسيار نكاح را،يكى مى‌كند و يكى رها مى‌كند.چون رسول-عليه السّلام-اين حديثها بگفت،ايشان گمان بردند كه به هر طلاقى ايشان را اثمى و حرجى خواهد بودن.خداى تعالى اين اطلاق و اباحت [٨]كرد،گفت:طلاق روا باشد مادام‌كه تا به سنّت بود كه باشد كه در طلاق[٣١٢-پ]مصلحت جانبين باشد.

و گفته‌اند:معنى آن است كه لا سبيل لهنّ عليكم،زنان را بر شما سبيلى نيست چون طلاق دهى زن را پيش از دخول و مهرى معيّن نكرده باشى از طلب مهر و نفقه و

[١] .مب،مر:بعضى ديگر.

[٢] .همۀ نسخه بدلها:به حدهاى.

[٣] .مب،مر+و.

[٤] .همۀ نسخه بدلها:و و الذّوّاقات.

[٥] .همۀ نسخه بدلها:چيزى.

[٦] .مج،وز،آج،لب،فق:مردم.

[٧] .مب،مر+و زن.

[٨] .مر:طلاق اباحت.