روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١١٤ - ترجمه

است،اگر دشمنى [١]را نمى‌يابى كه با او جهاد كنى تا كشته او شوى،با خود گرد و با خود جهاد كن [٢]و در آن جهاد اجتهاد كن كه از تو دشمن‌تر تو را دشمن [٣]نيست،

اعدى عدوك بين جنبيك ،تا كشته خود شوى به دست خود،تا قاتل و مقتول تو باشى [٤].

به قاتلى درجۀ مجاهدان يابى،به مقتول پايه شهيدان:

صلاح تو در كشتن تست و آنگه صلاحيست [٥]اين مضمر اندر فسادى
نبينى كه پروانه شمع هرگه كه بر باطنش چيره [٦]گردد و دادى،
برى گردد از خويش و بر صدق دعوى كند خويشى خويش را چون [٧]رمادى
و لكن تو از آن پست همّت ترى [٨]و دون منزلت‌تر [٩]كه اختيار چنين چيزها كنى.

تو خود كشته هوايى،چگونه كسى را كشى!تو خود اسير مرادى،كسى را چگونه اسير كنى!گفتم [١٠]تو هوا را كشى،هوا تو را كشت [١١].گفتم [١٢]:تو مراد را قهر كنى، مراد تو را قهر كرد.گفتم [١٣]:قهرمانى قاهر باشى،قهرمانده‌اى مقهور شدى،همۀ عمر در بند آرزو مانده تا باشد كه برآيد،صدهزار جان عزيز برآيد و آن برنيايد،صدهزار عمر چو [١٤]عمر تو برسد،و آن بنرسد،عمر تو[٢٤٨-پ]به سر آيد،و جز آن‌كه نوشته تو است به سر تو نيايد [١٥]، قُلْ لَنْ يُصِيبَنٰا إِلاّٰ مٰا كَتَبَ اللّٰهُ لَنٰا هُوَ مَوْلاٰنٰا [١٦]...،تو را يك نفس از اين هوس پرواى دگر چيز نيست [١٧].

ايا مانده بر موجب هر مرادى شب و روز در محنت اجتهادى