روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٤ - ترجمه
اسلام به سراى سلام و از حجرۀ ايمان به جاى امان،خواندگان من خواندهاند در هر دو سراى،در سراى تكليف به دعوت رسول من در آمدند كه: اُدْعُ إِلىٰ سَبِيلِ رَبِّكَ [١]...،فردا آن باشد كه به دعوت سراى من درآيند كه: وَ اللّٰهُ يَدْعُوا إِلىٰ دٰارِ السَّلاٰمِ [٢]...،و آنكه دعوت مرا اجابت نكرد از اين جايش براندم كه: مَلْعُونِينَ أَيْنَمٰا ثُقِفُوا أُخِذُوا [٣]...،اى مطرودين.و«اللّعن»،الطّرد-چنان كه بيان كرده شده است،هركجا يابى ايشان را بگيرى چو [٤]پاى به خطّ [٥]من در ننهادند [٦]اعنى خطّ قرآن،و سر بر خطّ من ننهادند اعنى خطّ فرمان.دستگير بگيرشان [٧]هركجا باشند.
وَ قُتِّلُوا تَقْتِيلاً [٨] ،تا بدانند كه:هركه از امر [٩]بگشت خود را بكشت،در اين سراى راندۀ لعنتاند.و در آن سراى راندۀ قطعيتاند كه: اِخْسَؤُا فِيهٰا وَ لاٰ تُكَلِّمُونِ [١٠]،برانى اينان را چنان كه سگان را رانند،اگرچه از [١١]بنى اسد باشد [١٢]،منش چنان رانم كه بنى كلب را.اين عبارت كه«اخسئوا»سگ را گويند،آنكه فرمان مرا در ايمان مخالفت كند يا چو سگ باشد يا خود سگ باشد،اين جا چو سگ باشد كه: فَمَثَلُهُ كَمَثَلِ الْكَلْبِ [١٣]...،آنجا خود سگ باشد كه: اِخْسَؤُا فِيهٰا [١٤].
قوله: يٰا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ،اهل لسان [١٥]گفتند:اسمهم [١٦]باسمه و رسمهم برسمه [١٧]،فشرّفهم حين عرّفهم،و وصفهم ثمّ كلّفهم.به نام خودت بخواند كه [١٨]:
«آمنوا»به رسم خود رقم زد كه«عبادى»،به تعريف خودت تشريف داد،به تلطيف خودت تكليف كرد،اوّل مشرّف آمد آنگه معرّف [١٩]آمد،آنگه ملطّف آنگه مكلّف،
[١] .سورۀ نحل(١٦)آيۀ ١٢٥.
[٢] .سورۀ يونس(١٠)آيۀ ٢٥.
[٣] .سورۀ احزاب(٣٣)آيۀ ٦١.
[٤] .مب:چون،آج،مر:چه.
[٥] .دب،مر:در خط،مب:از خط:وز:به خطّه.
[٦] .آج،لب،فق:در نهادند:مب:به در نهادند.
[٧] .مب:دستگير كنيدشان.
[٨] .سورۀ احزاب(٣٣)آيۀ ٦١.
[٩] .ذب،آج،لب،فق،مب،مر:از اين امر.
[١٠] [١٤] .سورۀ مؤمنون(٢٣)آيۀ ١٠٨.
[١١] .وز،دب،آج،لب،فق،مب،مر:ندارد.
[١٢] .همۀ نسخه بدلها:باشند.
[١٣] .سورۀ اعراف(٧)آيۀ ١٧٦.
[١٥] .آج،لب،فق،مب،مر:اهل اللّسان،دب:اهل اشاره.
[١٦] .همۀ نسخه بدلها:سمّاهم.
[١٧] .دب:و وسمهم بوسمه.
[١٨] .مج،وز:به نام بخواندت كه،دب:به نام خدا خواند،لب،فق،مب،مر:به نام خود بخواندت كه.
[١٩] .وز،مب:معروف.