روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٠٨ - ترجمه

نباشد،و مراد آن‌كه چندانى در او رها نكنند كه آن به حدّى رسد كه در او سورتى و شدّتى پديد آيد،يا [١]به حدّ آن‌كه اگر بسيار بود مستى كند [٢]،اگر چنين بود مسكر باشد،و مسكر حرام بود،هر مسكرى كه باشد سواء اگر از انگور كنند و اگر از خرما يا مويز يا جويا ارزن،اندك و بسيارش در [٣]تحريم يكى باشد به نزديك ما و [٤]شافعى و مالك و احمد و ابو ثور.

و هرچه چنين بود خمر بود،براى آن‌كه اشتقاق خمر از خمر است،و هو ما واراك [٥]من شجر او [٦]غيره.و«خمرة»آن بود كه در عجين كنند،[و خمر ستر بود،و خمار گويند مقنع را] [٧]،و«خمار»،بيمارى و رنجى بود از شرب خمر،و«خمرت»، مصلّى نماز كوچك باشد،و«مخامرت»،ملابست باشد.پس«خمر»براى آنش گويند كه عقل بپوشد،و خمير را [٨]هم براى اين خمير گويند.

چون لفظ قرآن بر خمر است[٢٧٩-ر]،و هرچه مخامر عقل بود آن را خمر خوانند،پس از ظاهر آيت لا بد بايد تا حرام بود و از اجماع امّت،و اخبار در اين باب از رسول-عليه السّلام-و صحابه و تابعين بيرون از حدّ است.و اجماع حاصل است بر آنكه :كلّ مسكر حرام.

و در كيفيّت او خلاف كردند،و غرض رسول-عليه السّلام-اشارت به جنس است نه به عين،فكيف كه [٩]يك شربت از جمله عين شرابى!و اين تخصيص باشد بى‌دليل،و اخبار در اين معنى بسيار است [١٠]اين كه:

ما اسكر كثيره فقليله حرام، هرچه بسيارش مستى [١١]كند،اندكش حرام باشد از انواع خمر.

و عائشه [١٢]روايت كند از رسول-عليه السّلام [١٣]:

ما أسكر الفرق فملء الكفّ منه