روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٧٤ - ترجمه

و كثير را بنكوهيد [١]چند جاى،في قوله: بَلْ أَكْثَرُهُمْ لاٰ يَعْلَمُونَ [٢]، وَ لاٰ يَعْقِلُونَ [٣]، وَ لٰكِنَّ أَكْثَرَ النّٰاسِ لاٰ يَشْكُرُونَ [٤]،و لاٰ يُؤْمِنُونَ. [٥]،و: لاٰ خَيْرَ فِي كَثِيرٍ [٦]،تا چندين لاف نزنى به كثرت،و طعن نزنى به قلّت،و تكيه نكنى على السّواد الأعظم.دنييت [٧]سواد است و شعارت سواد است،تكيه‌يت [٨]بر سواد است و لافت از سواد است [٩]، سوداء اين سواد [١٠]تو را برابر [١١]سويدا و سواد است،اعنى سويداء القلب و سواد العين،ترسم كزين همه [١٢]سياهى دلت سياه شده باشد،آنگاه آن [١٣]سياهى تعدّى كند از دل به روى تا چنان كه در دنيا سياه‌دلى،در آخرت سياه روى شوى كه: وَ يَوْمَ الْقِيٰامَةِ تَرَى الَّذِينَ كَذَبُوا عَلَى اللّٰهِ وُجُوهُهُمْ مُسْوَدَّةٌ [١٤]...،اين كثرت مقال تو و كثرت محال تو از كثرت سواد تو است.آن مرد هم [١٥]فخر به كثرت آورد كه: أَنَا أَكْثَرُ مِنْكَ مٰالاً [١٦]...،و نمى‌دانى كه در كثرتش خير نيست:

به قول ايزد خير از كثير دور آمد تو جهد كن كه از آل [١٧]كثير باشى دور [١٨]
يقين بدان كه اگر در كثير خيرستى به چپ نبودى و عقد كثير
عقد كثير به چپ باشد و ره كثير به چپ باشد [١٩]،آنجا كه صباء يمن بر اصحاب