روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٤١٨

عبد اللّٰه عبّاس گفت:آيۀ در حقّ قومى[كه] [١]كافر بودند به عيسى.چون رسول -عليه السّلام-بيامد،به او ايمان آوردند.خداى تعالى ايشان را به ايمان به مصطفى از كفر به ديگر پيغمبران [٢]به در آورد.

واسطي گفت:ايشان را از ظلمات نفس خود بيرون آورد به اخلاق مرضيّه [٣]به در آورد ايشان را از كذب به صدق،و از حرص به قناعت،و از سخط به رضا،و از طلب به توكّل،و از جهل به معرفت.

ابو عثمان النّهديّ [٤]گفت:ايشان را بيرون آورد از ديدن[٣٤٥-پ]افعال به ديدن افضال،يعنى آنچه [٥]كنند از طاعات و قربات،از خود نبينند از او بينند.و بهرى ديگر گفتند بيرون آورد ايشان را از ظلمات [٦]وحشت و فرقت به نور وصلت و قربت.

وَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَوْلِيٰاؤُهُمُ الطّٰاغُوتُ ،حسن بصرى خواند:«الطّواغيت»على الجمع.ابو حاتم گفت:در عرب طاغوت به واحد و جمع و مذكّر و مؤنّث كند [٧]،در واحد مذكّر گفت: يُرِيدُونَ أَنْ يَتَحٰاكَمُوا إِلَى الطّٰاغُوتِ وَ قَدْ أُمِرُوا أَنْ يَكْفُرُوا بِهِ [٨]...،و در مؤنّث گفت: وَ الَّذِينَ اجْتَنَبُوا الطّٰاغُوتَ أَنْ يَعْبُدُوهٰا [٩]...،و در جمع گفت: يُخْرِجُونَهُمْ.

عبد اللّٰه عبّاس گفت:مراد به«طاغوت»،شيطان است.مقاتل گفت:مراد رؤساى ضلال‌اند [١٠]،چون:كعب اشرف و حيىّ اخطب و جز ايشان. يُخْرِجُونَهُمْ ،اى يدعونهم،ايشان را دعوت مى‌كنند.

«اخراج»در آيت به معنى دعوت است،بيانش: وَ لَقَدْ أَرْسَلْنٰا مُوسىٰ بِآيٰاتِنٰا أَنْ أَخْرِجْ قَوْمَكَ مِنَ الظُّلُمٰاتِ إِلَى النُّورِ [١١]...،يعنى ادعهم.