روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٤٧ - ترجمه

امّا انجاح مطلوب تبع [١]مصالح بود،و اين نيز وجهى باشد در آيت.عبد اللّٰه عمر روايت كند كه رسول-عليه السّلام-گفت:

من فتح له باب فى الدّعاء فتحت له ابواب الاجابة [٢]، هركه در دعا بر او بگشايند،در اجابت بر او گشاده بود.و خداى تعالى وحى كرد به داود كه [٣]:ظالمان را بگو تا دعا نكنند و مرا نخوانند كه من بر خود واجب كرده‌ام كه هركه مرا بخواند اجابتش كنم،و اجابت ظالمان به لعنت كنم،و اين اخبار مقوّى اين وجه است كه گفتيم.

وجهى دگر [٤]در آيت آن است كه:خداى تعالى نگفت كه من در حال اجابت كنم،اجابت باشد و لكن متراخى از دعا براى آن‌كه بنده [٥]بود كه خداى تعالى آواز او بر درگاه خود دوست دارد،چنان كه محمّد بن المنكدر روايت كند از[جابر] [٦]عبد اللّٰه انصارى كه رسول-صلّى اللّٰه عليه و آله-گفت:بنده باشد كه خداى را مى‌خواند،و خداى او را دوست دارد،جبريل را گويد [٧]:يا جبريل!حاجت او روا كن،و لكن بدو مده [٨]تا فلان وقت كه من مى‌خواهم تا آواز او بر درگاه من مى‌باشد.و بنده [٩]باشد كه از خداى حاجتى خواهد،خداى تعالى گويد جبريل را كه:حاجت او روا كن معجّل [١٠]و بدو ده تا برود،و نيز مرا نخواند كه من آواز او دوست نمى‌دارم.

بعضى دگر گفتند:دعا را شرايطى هست كه هركه دعا به شرط خود كند به اجابت مقرون باشد،و چون [١١]شرايط آن به جاى نيارد آن دعا را اجابت نبود [١٢].

و شرط دعا آن است كه دعاكننده اوّل حمد و ثناى خداى گويد [١٣]،و صلوات [١٤]بر محمّد و آل محمّد دهد [١٥]كه رسول-عليه السّلام-گفت:

ما من دعاء الّا بينه و بين