روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٣ - ترجمه
و فرّاء و اخفش گفتند:ذلكم أو هى على معنى تلك الأيّام شهر رمضان.كسائى گفت:بدل صيام است في[قوله: كُتِبَ عَلَيْكُمُ] [١]الصِّيٰامُ ،و آن بدل اشتمال بود.
بهرى دگر گفتند:مبتداست و ما بعده خبر له.
و در شاذّ حسن بصرى و[مجاهد] [٢]خواندند:«شهر رمضان»بالنّصب على تقدير:
صوموا شهر رمضان،اين قول مؤرّج است.اخفش گفت:نصب[على الظّرف است] [٣]بدل أَيّٰاماً مَعْدُودٰاتٍ [٤].
ابو عبيد [٥]گفت:نصب على الاغراء است،و ابو عمرو ادغام كرد«را»را در«را» چنان كه[مذهب اوست] [٦]در ادغام متجانسين يا متقاربين.و ماه را براى مشهورى و معروفى شهر خواند،و فرّاء گفت:اشتقا[ق او من الشّهرة] [٧]باشد و هى البياض، و منه شهرت [٨]السّيف اذا سللته.
و قوله:«رمضان»در او خلاف كردند.بهرى [٩]گفتند[٢٢٤-پ]:[رمضان] [١٠]نامى از نامهاى خداست،از اين جا مطلق نگويند رمضان تا شهر با او ضمّ نكنند،پس معنى«شهر رمضان»،شهر اللّٰه [١١]باشد [١٢]،ماه خداى [١٣]،بيانش قول صادق-عليه السّلام- عن آبائه-عليهم السّلام-عن رسول اللّٰه-صلّى اللّٰه عليه و آله-كه او گفت:
شهر رمضان شهر الله ،ماه رمضان ماه خداست.
و انس مالك روايت كند از رسول-عليه السّلام-گفت:رمضان مگوى [١٤]مطلق [١٥]،و لكن نسبت كنى [١٦]چنان كه خداى كرد فى قوله: شَهْرُ رَمَضٰانَ .
أصمعيّ گفت از ابو عمرو [١٧]كه:براى آن [١٨]اين ماه را رمضان خواندند [١٩]كه شتربچه در او به گرما بريان شدى.بهرى دگر گفتند:براى آنكه در اين ماه سنگها از گرما