دگر آن‌كه:اگر به اوّل بر او واجب شود [١]،و آخر به عذر سفر او را روزه نشايد گشادن،بايد كه آن‌كس كه به اوّل ماه تن‌درست باشد [٢]در ميانه [٣]بيمار شود، [٤]او را نيز روزه نشايد گشادن حملا على المسافر،و اين خلاف اجماع است.

دگر آن‌كه:حق‌تعالى اين عموم فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ را تخصيص كرد بقوله: وَ مَنْ كٰانَ مَرِيضاً أَوْ عَلىٰ سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيّٰامٍ أُخَرَ ،و الّا اين تكرار را فايده نباشد.

دگر آن‌كه:حق‌تعالى مريض و مسافر را در يك قرن [٥]آورد،گفت:هركه بيمار باشد يا مسافر،جمع كرد ميان ايشان در وجوب افطار او [٦]در رخصت افطار،على خلاف بين الفقهاء،تفريق كردن ميان ايشان در بعضى احكام بى‌دليل وجهى ندارد.

دگر آن‌كه:عبد اللّٰه عبّاس روايت كرد كه،رسول-صلّى اللّٰه عليه و آله-عام الفتح در ماه رمضان از مدينه بيرون آمد،چون به [٧]كديد رسيد روزه بگشود.[و شريك] [٨]روايت كرد از ابو اسحاق كه:ابو ميسره در ماه رمضان بيرون آمد،چون به پل [٩]رسيد آب بخواست و بازخورد،و شعبى[٢٢٧-ر]در ماه رمضان سفر كرد به باب الجسر روزه بگشاد.

آنگه حق‌تعالى حديث بيمار و مسافر تكرار كرد-براى تخصيص عموم كه: فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ [١٠]،اين قول آنان است كه گفتند: فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ ناسخ نيست اين آيت را و اين حكم را كه: وَ عَلَى الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ فِدْيَةٌ طَعٰامُ مِسْكِينٍ -چنان كه بيان كرديم از تخيير.

و آنان كه گفتند [١١]:آيت ناسخ است،آن آيت را گفتند:اين تكرار براى آن كرد تا كسى گمان نبرد كه اين آيت چنان كه ناسخ است حكم شيخ و عجوز و حامل و

[١] .مج،وز،آج،لب:شد.

[٢] .مر+و.

[٣] .مب:و در آخر ماه.

[٤] .همۀ نسخه بدلها+بايد كه.

[٥] .اساس:قرق،دب:فرق،با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.

[٦] .لب،فق،مب،مر:واو.

[٧] .آج:افتادگى دارد،لب،مب،مر+پل رسيد آب بخواست و بازخورد.

[٨] .اساس:افتادگى دارد،با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.

[٩] .آج:ندارد،مج،وز،دب،لب،فق،مب:ببل،مر:به پل.

[١٠] .همۀ نسخه بدلها+كرده باشد.

[١١] .همۀ نسخه بدلها+اين.