قولى ديگر آن است كه:جمع كند ميان روزه و اطعام،هم روزه بدارد و هم طعام بدهد،و اين قول ابن شهاب است.و قول وسط [٢]قول مجاهد است كه[اگر] [٣]تطوّع كند بر اين وجوه او را بهتر باشد.

وَ أَنْ تَصُومُوا [٤] ،«ان»مع الفعل در تأويل مصدر باشد،و تقدير اين است كه:

و الصّيام خير لكم،روزه به باشد شما را اگر دانى.

اكنون بدان كه،انواع روزه پنج است:فريضه است و سنّت،و قبيح،و روزه ادب و روزه دستورى.

آنچه فريضه است دوازده جنس [٥]است:روزه ماه رمضان است،و قضاى ماه رمضان است آن را كه گشاده بود [٦]به عذرى و بى‌عذرى،و روزه نذر است،و روزه كفّارت ماه رمضان است،و روزه كفّارت قتل خطاست،و روزه كفّارت [ظهار است] [٧]،و روزه كفّارت سوگند است،و روزه كفّارت آن‌كس كه در حجّ پيش از قضاى مناسك،سر بتراشد براى رنجى،و روزه جزاى صيد است،و روزه خون متمتّع اعني بدل هدى و روزه كفّارت آن‌كس است كه روزى از قضاى ماه رمضان بگشايد بعد الزّوال،و روزه اعتكاف است.

و اين واجبات بر دو ضرب است:يكى واجب است بى‌سببى،و يكى مقيّد به [٨]سببى [٩].آنچ مطلق است روزه ماه رمضان است [١٠]بس،و آنچه مقيّد است به سبب باقى اقسام است،و منقسم شود اين قسمت دوم [١١]بر سه ضرب [١٢]:مضيّق و مخيّر و مرتّب.

[١] .همۀ نسخه بدلها:يا.

[٢] .آج،لب،فق،مب:اوسط

[٣] [٧] .اساس:افتادگى دارد،با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.

[٤] .اساس:أن يصوموا،با توجّه به ضبط قرآن مجيد تصحيح شد.

[٥] .همۀ نسخه بدلها:نوع.

[٦] .لب:بودى،مب:افطار كرده باشد.

[٨] .دب:يكى عند.

[٩] .آج،لب،فق،مب،مر:به سبب.

[١٠] .مب:و پس.

[١١] .مب:دويم.

[١٢] .مج:قسمت،وز،دب:قسم است،لب،فق،مب،مر:قسم.