روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٨١ - ترجمه

بعضى روى به مغرب كردند و بهرى روى به بيت المقدّس كردند،خداى تعالى مؤمنان را به كعبه هدايت كرد.

و در روزه خلاف كردند،بعضى به شب روزه داشتند و بعضى نيمه روز و بهرى از روز روزه داشتند و در اوقات مختلف،خداى تعالى مؤمنان را هدايت كرد به ماه رمضان.

و در بهينه ايّام خلاف كردند.جهودان شنبه گفتند،و ترسايان يكشنبه گفتند، خداى تعالى مؤمنان را هدايت كرد به روز آدينه.

در ابراهيم خلاف كردند،جهودان گفتند،جهود بود،و ترسايان گفتند:ترسا بود، خداى تعالى بيان كرد مؤمنان را كه: مٰا كٰانَ إِبْرٰاهِيمُ يَهُودِيًّا وَ لاٰ نَصْرٰانِيًّا وَ لٰكِنْ كٰانَ حَنِيفاً مُسْلِماً [١].در عيسى خلاف كردند،جهودان گفتند:پيغامبر نيست،ترسايان گفتند:آدمى نيست-پسر خدا است-خداى تعالى بيان كرد مؤمنان را آنچه حقّ است از آن في قوله: مَا الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ إِلاّٰ رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ وَ أُمُّهُ صِدِّيقَةٌ كٰانٰا يَأْكُلاٰنِ الطَّعٰامَ. [٢]

و ابو هريره روايت كرد از رسول-عليه السّلام-كه گفت:

نحن الآخرون السابقون ، ما آخريم و سابقيم.به روز [٣]آخريم،و به فضيلت سابقيم روز قيامت،در دنيا آخريم و در آخرت سابقيم،اوّل كس كه در بهشت شود ما باشيم،بيش از آن نيست كه امّت سلف را كتاب پيش [٤]ما دادند و ما را پس ايشان [٥]دادند،خداى تعالى ما را هدايت كرد به آنچه ايشان در آن خلاف كردند.

و از جمله آن‌كه خداى ما را به آن هدايت كرد،آن روز است يعنى روز آدينه،و جهودان را فردا باشد،و ترسايان را پس‌فردا.و خداى تعالى راه نمايد آن را كه خواهد به راه راست.و در اين جا هيچ شبهت نيست مجبّره را براى آن‌كه آنچه هدايت است كه تعلّق به خداى دارد-جلّ جلاله-از الطاف و توفيق و اقدار و تمكين و ازاحت علّت و نصب ادلّت و ارسال رسل و انزال كتب،اين فعل خداست،و جز خداى تعالى