روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٥٧ - ترجمه
بالاتر است،چون از شما والاتر [١]است از شما بالاتر [٢]است:
تبيّن لي انّ القماءة ذلّة
و انّ اعزّاء الرّجال طوالها
اگر بيگانهاى [٣]كه در علم بيشتر بود [٤]و به قوّت بيشتر [٥]،بر خويشان [٦]و همگنان تقدّمش دادند [٧]،آنكس كه به علم بيشتر و به قوّت [٨]بيشتر و با اين از همه خويشتر [٩]بر بيگانگانش تقدّم نباشد؟تا چو [١٠]او را گفتند كه كارى چنين رفت،گفت:به چه علّت؟گفتند:به علّت صحبت.گفت:اگر به صحبت برسد،و به صحبت و قرابت [١١]نرسد؟أ تكون الخلافة بالصّحابة [١٢]و لا تكون بالصّحابة و القرابة؟ثمّ انشأ يقول:
فإن تك بالشّورى ملكت امورهم
فكيف بهذا و المشيرون غيّب
و ان كنت بالقربى حججت خصيمهم
فغيرك اولى بالنبىّ و اقرب
گفتهاند،براى آن گفتند كه: أَنّٰى يَكُونُ لَهُ الْمُلْكُ عَلَيْنٰا وَ نَحْنُ أَحَقُّ بِالْمُلْكِ مِنْهُ كه در بنى اسرايل [١٣]دو سبط بودند:يكى سبط نبوّت،و يكى سبط مملكت.سبط نبوّت سبط لاوى يعقوب [١٤]بود كه موسى و هارون از آن سبط بودند،و سبط مملكت سبط يهودا بن يعقوب بود كه داود و سليمان از آن سبط بودند.و طالوت از هيچ دو نبود،از سبط بنيامين بن يعقوب بود،و بااينهمه درويش است و مالى ندارد.
اشمويل [١٥]گفت:به اين چه تعلّق دارد،خداى تعالى چو [١٦]در او صلاحيت اين مىبيند،او را برگزيد بر شما و تفضيل و زيادت داد در اين دو خصلت،و بازنمود كه:
[١] .همۀ نسخه بدلها:بالاتر.
[٢] .همۀ نسخه بدلها:والاتر.
[٣] .اساس:بيگانهى،مج،وز،دب،لب،فق،مب،مر:بيگانه.
[٤] .مج،وز،بد،لب،فق،مب،مر:بيشتراند.
[٥] .مج،وز+بد،دب،آج+بود،ديگر نسخه بدلها+اند.
[٦] .دب+خويشتن.
[٧] .لب،فق:دارند.
[٨] .مب:كه تعليم او و قوّت.
[٩] .فق:خويشتن،مب،مر:خويش.
[١٠] .فق:چون،مب:چه.
[١١] .اساس:قربت،با توجّه به مج و نيز فحواى عبارت بعدى،تصحيح شد.
[١٢] .لب،فق،مب،مر:و الصّحابه.
[١٣] .مج،وز،دب،آج،لب،مر:بنى اسرائيل.
[١٤] .همۀ نسخه بدلها:لاوى بن يعقوب.
[١٥] .دب:اشموئيل.
[١٦] .دب،آج:چون.