و مخيّر [٢]چهار است:روزه اذى حلق الرّأس،و كفّاره ماه رمضان،با خلافى كه هست از ميان اصحاب ما در آن‌كه مخيّر است يا مرتّب،و كفّارت آن‌كه روزى از قضاى ماه رمضان تباه كند بعد الزّوال،و روزه جزاى صيد.

و مرتّب چهار است:روزه كفّارت سوگند،و كفّارت قتل خطا،و كفّارت ظهار، و روزه بدل هدى متمتّع.و [٣]كيفيّت تخيير و ترتيب به جاى خود بيايد [٤].

آنگه اين جمله اقسام بر دو قسمت ديگر شود:ضربى آن‌كه در افساد او متعمّدا بى‌ضرورتى قضاء و كفّارت لازم آيد،و ضربى آن‌كه لازم نيايد در او اين حكم.

اوّل چهار جنس است:روزه ماه رمضان،و روزه نذر معيّن،و قضاى ماه [٢٢٤-ر]رمضان چون افطار پس از زوال باشد،و روزه اعتكاف.

و ضرب [٥]دوم باقى اقسام هشتگانه است،و اين جمله اقسام باز منقسم شود بر دو قسمت ديگر:قسم اوّل را تتابع مراعات كنند،و قسم دوم را مراعات تتابع [٦]نكنند.

امّا آن را كه تتابع مراعات نكنند چهار جاى است:آن هفت روز كه از جمله ده روز دم المتعة [٧]باشد في قوله: وَ سَبْعَةٍ إِذٰا رَجَعْتُمْ تِلْكَ عَشَرَةٌ كٰامِلَةٌ [٨]...،و روزه نذر چون تتابع شرط نكرده باشد،و روزه جزاى صيد،و روزه قضاى ماه رمضان،و آن را كه تتابع مراعات كنند باقى اقسام است.

و امّا روزه سنّت:روزه جمله سال است الّا ايّامى [٩]مستثناست از آن به تحريم، جز آن است كه بعضى از آن مؤكّدتر و فاضل‌تر است،و آن اربعاء بين الخميسين است،از هر ماهى پنج شنبه دهه اول،و چهار شنبه دهه ميانين،و پنج شنبه آخرين ماه،و روز [١٠]غدير،و روز مبعث-و آن بيست و هفتم رجب بود.و روز مولد [١١]رسول

[١] .آج،مر+و

[٢] .همۀ نسخه بدلها+فيه.

[٣] .همۀ نسخه بدلها:امّا.

[٤] .دب+ان‌شاءاللّٰه تعالى.

[٥] .آج،لب،مب:قسم.

[٦] .همۀ نسخه بدلها:تتابع مراعات.

[٧] .دب:دم المتمتع.

[٨] .سورۀ بقره(٢)آيۀ ١٩٦.

[٩] .همۀ نسخه بدلها+كه.

[١٠] .دب+عيد.

[١١] .دب:مولود.