و در شاذّ خوانده‌اند:و الصّلاة الوسطى،بالنّصب على الاغراء.و نافع خواند به روايت قالون:«الوصطى»به«صاد»،براى آن‌كه هر دو حرف اطباقند،و هر دو لغت است:كالصّراط و السّراط،و الصّندوق و السندوق،و الصّقر و السّقر،و البصاق و البساق و غيرها.

و«وسطى»تأنيث اوسط باشد،و وسط الشّىء و واسطته خيره و اعدله من واسطة القلادة،و منه قولهم:خير الامور اوساطها [٣]،و منه قوله تعالى: وَ كَذٰلِكَ جَعَلْنٰاكُمْ أُمَّةً وَسَطاً [٤]،اى عدلا.و قوله: قٰالَ أَوْسَطُهُمْ [٥]،اى خيرهم و اعدلهم.و اعرابى‌اى [٦]مى‌گويد در مدح رسول:

يا اوسط النّاس طرّا في مفاخرهم و اكرم النّاس امّا برّة و ابا
علما خلاف كرده‌اند در«صلات وسطى»كه كدام است.سعيد بن المسيّب گفت:ميان اصحاب رسول همچونين [٧]خلاف بود و انگشتان در هم افگند،گروهى گفتند:نماز بامداد است،و اين قول عمر است و معاذ جبل و عبد اللّٰه عبّاس و عبد اللّٰه عمر و جابر بن عبد اللّٰه انصارى و عطاء و عكرمه و ربيع و مجاهد و ابو امامه،و اين مذهب شافعى است.و گفت:براى آنش«وسطى»خواند كه از ميان دودو نماز [٨]است:دو نماز به شب و دو نماز به روز.و گفته‌اند:براى آن نماز بامداد را«وسطى» خواند كه ميان سواد شب و بياض روز كنند،و براى آن‌كه بيشتر نماز كه فايت شود مردمان را آن باشد،براى آن‌كه وقت خواب بود،و براى آن‌كه قصر و جمع در او نشود،و براى آن‌كه در ميان دو نماز افتاده است كه قصر و جمع در او شود-[من صلاة العشاء الآخرة و الظّهر] [٩].و نظير اين آيت در حثّ بر نماز بامداد و تخصيص او به ذكر قوله تعالى: وَ قُرْآنَ الْفَجْرِ إِنَّ قُرْآنَ الْفَجْرِ كٰانَ مَشْهُوداً [١٠]،اى يشهده ملائكة

[١] .سورۀ بقره(٢)آيۀ ٩٨.

[٢] .سورۀ رحمان(٥٥)آيۀ ٦٨.

[٣] .آج،لب،فق،مب،مر:اوسطها.

[٤] .سورۀ بقره(٢)آيۀ ١٤٣.

[٥] .سورۀ قلم(٦٨)آيۀ ٢٨.

[٦] .همۀ نسخه بدلها:اعرابى.

[٧] .آج،لب،فق،مب،مر:همچنين.

[٨] .مج،لب،فق:ميان دو نماز.

[٩] .اساس:ندارد،با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.

[١٠] .سورۀ بنى اسرائيل(١٧)آيۀ ٧٨.