روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٨٦ - ترجمه

من او را ابتلا كردم به اين بلا تا به آن منزلت برسد [١].

[و اين خبر با اصول موافق نيست براى آن‌كه به مثل انتها عوض ابتدا توان كردن،چه عوض از تعظيم و تبجيل عارى بود به مثل ثواب ابتدا نتوان كردن كه نامستحق را تعظيم كردن از حكيم نيكو نباشد] [٢]،و آيت دليل آن مى‌كند كه به بهشت دشخوار [٣]توان رسيدن الّا به تحمّل مكاره و مشاقّ،و منه

قوله:صلّى اللّٰه عليه و آله:

حفّت الجنّة بالمكاره و حفّت النّار بالشّهوات [٤].

و در خبر است كه:چون خداى تعالى بهشت بيافريد،جبريل را گفت:در بهشت بگرد و ببين.جبريل در بهشت بگرديد [٥]،گفت:بار خدايا!نه همانا كه هيچ‌كس باشد كه[در] [٦]اين جاى نيايد،

فلما حفت بالمكاره. چون پرچين [٧]او به شدائد و محن و تكاليف شاقّ بر سر نهاد،جبريل در آن نگريد،گفت:بار خدايا! ترسم كه كس در اين جا نيايد ازآن‌كه اختيار تحمّل اين مشاقّ نكند.

آنگه دوزخ بيافريد،و گفت:يا جبريل!برو و ببين.او برفت و بديد،گفت:بار خدايا!كس نباشد كه اختيار اين كند و در اين جا شود.آنگاه چون پرچينش [٨]به شهوات بر نهاد،گفت:بار خدايا!مى‌ترسم كه كس بنماند كه نه در اين جا آيد.

و در خبر هست كه لقمان پسرش را گفت:

يا بنىّ انّ اللّٰه تعالى يجرّب العبد الصّالح بالمحن و البلاء كما يجرّب الذّهب بالنّار، گفت:خداى بنده صالح را به بلا چنان ابتلا كند كه زر را به آتش امتحان كنند.

حسن بن محمّد الواعظ [٩]گفت:بكر بن علىّ المصّيصي از جمله ابدال بود،سى سال بود كه بيمار بود.اصحابش او را گفتند:خواهى كه بهتر شوى از اين بيمارى؟ گفت:نه.گفتند:خواهى تا بميرى؟گفت.نه.گفتند:چگونه؟گفت:اگر از