قوله: وَ إِذٰا تَوَلّٰى ،ادبر و اعرض،چون برگردد و پشت بر كند،اين قول عكرمه است.و قول آنان كه گفتند كه:آيت در حقّ اخنس شريق آمد كه پيش رسول سخنى دگر گفت و پس او سخنى دگر.و از شأن منافق اين بود كه دو روى و دو زبان باشد.دو روى دارد:يكى با تو [١]،يكى با خصم تو.دو زبان دارد:يكى با تو [٢]،يكى با دشمن تو،تجدون من شرّ النّاس ذا الوجهين [٣]يأتي هؤلاء بوجه و هؤلاء بوجه.رسول -عليه السّلام-گفت:در جهان از او بتر [٤]نباشد با تو به رويى باشد و با دشمنت به رويى:

لا خير في صحبة خوّان يأتي من الغدر بألوان
فلعنة اللّٰه على صاحب له لسانان و وجهان
كاغذوار دو روى بودند [٥]و قلم‌وار دو زبان.و [٦]آن‌كس كه چنين بود:به قلم و كاغذ دواى او[٢٦١-پ]برنيايد [٧].به نوشتن قلم متّعظ نشود،به نوشتن [٨]كاغذ مبالات نكند،از صرير اقلام نه انديشد [٩]تا صليل حسام نباشد،و با تحرير كاغذ ننگرد تا تقطيرش نكنند از دو وجه:يكى از قطر و يكى از قطر.پس جزاى او [١٠]آن بود كه با او معامله هم از نوع شكل او كنند در دنيا و آخرت.در دنيا قلم‌وار به تيغش تباه كنند،و در آخرت چو [١١]كاغذ رويش سياه كنند [١٢]:

من كان كالطّرس ذا وجهين من سفه و ذا لسانين فيما قال من كلم
فسوّدن وجهه كالطّرس محتسبا و اضرب علاوته بالسّيف كالقلم
ترجمته [١٣]:

هركه چون كاغذ و قلم باشد دو زبان و دو روى گاه سخن
همچو كاغذ سياه كن رويش چو قلم گردنش به تيغ بزن

[٢] [١] .آج،لب،فق،مب،مر+و.

[٣] .مر:ذو الوجهين.

[٤] .مب:بترى.

[٥] .همۀ نسخه بدلها بجز دب:بود.

[٦] .مج،وز،دب:و دواى،آج،لب،فق،مب،مر:واى بر.

[٧] .همۀ نسخه بدلها:كاغذ بر نيايد.

[٨] .همۀ نسخه بدلها:نوشته.

[٩] .مب:نينديشد.

[١٠] .مب+در.

[١١] .آج،لب،فق،مب،مر:چون.

[١٢] .مج،آج+شعر.

[١٣] .مر:ترجمه.