روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٤٢ - ترجمه
و جمعا بينها.
و آنان كه اباحت كنند [١]به اين آيت تمسّك كردند و گفتند خداى تعالى گفت:
أَنّٰى شِئْتُمْ ،و«أنّى»بر سه معنى باشد-چنان كه گفتم [٢]،و به معنى موضع آمده في قوله [٣]: أَنّٰى لَكِ هٰذٰا [٤]...،اى من اين لك هذا،قال الشّاعر:
فأصبحت أنّى تأتها تلتبس بها
كلا مركبيها تحت رجلك شاجر
و قال الكميت:
أنّى و من أين ابك [٥]الطّرب
من حيث لا صبوة و لا ريب
لفظ امر است و مراد اباحت.
و«أنّى»محتمل است مكان را تخصيص كردن به آنكه بعد ما كان [الصّمام] [٦]واحدا،تخصيص قرآن باشد به اخبار آحاد،و اين درست نباشد به نزديك ما [٧].
امّا تمسّك فقها بقوله: نِسٰاؤُكُمْ حَرْثٌ لَكُمْ فَأْتُوا حَرْثَكُمْ ،و اين جا حرث نبود،چه محتمل حرث نيست،گوييم:اين دليل الخطاب باشد،و دليل الخطاب به نزديك بيشتر اهل علم باطل است.دگر آنكه بين الفخذين به اجماع مباح است و لا حرث هناك.
امّا تفسير ايشان«حرث»را به فرج خلاف قرآن است،كه خداى تعالى زن را حرث خواند بقوله: نِسٰاؤُكُمْ حَرْثٌ لَكُمْ ،و لم يقل فروج نسائكم حرث لكم.
امّا تمسّك ايشان بقوله: فَأْتُوهُنَّ مِنْ حَيْثُ أَمَرَكُمُ اللّٰهُ ،و أنّه الفرج لا غير، گوييم:در اينهمه حجّتى نيست براى آنكه معنى امر،اباحت است اين جا،و اباحت تصرّف در [٨]ايشان است و انواع [٩]الاستمتاع و لا مخصّص [١٠]هاهنا [١١]فدلّ [١٢]على العموم.
[١] .مج،وز،آج،لب،فق،مر:گفتند،مب:كردند.
[٢] .وز،دب،آج،لب،فق،مب،مر:گفتيم.
[٣] .اساس:قولك،با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.
[٤] .سورۀ آل عمران(٣)آيۀ ٣٧.
[٥] .آج:نالك.
[٦] .اساس:افتادگى دارد،با توجّه به مج افزوده شد،آج:المقام.
[٧] .مج،وز،دب+و بيشتر محقّقان،آج،لب،فق،مب،مر+و بيشتر فقها.
[٨] .همۀ نسخه بدلها:ندارد.
[٩] .همۀ نسخه بدلها:بانواع.
[١٠] .آج،لب،فق،مب،مر:و لا تخصيص.
[١١] .همۀ نسخه بدلها:ههنا.
[١٢] .آج،لب:و يدل.