روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٠ - ترجمه
ماه از فضل و خير آنچه هيچ امّت را نيست-و اخبار در اين باب بسيار است،و در او كتابها مفرد كردهاند. [١]
قوله: اَلَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ ،عطيّة [٢]گفت:عبد اللّٰه عبّاس را پرسيدم،گفت [٣]خداى تعالى مىگويد: شَهْرُ رَمَضٰانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ ،چون قرآن [٤]ماه رمضان فرود آمد،به دگر ماهها چه آمد؟گفت:خداى قرآن در ماه رمضان در شب قدر از لوح المحفوظ به آسمان دنيا فرستاد به بيت العزّة،آنگه جبريل-عليه السّلام- ازآنجا نجم نجم مىآورد به حسب حاجت و مصلحت در بيست[و سه] [٥]سال،و ذلك قوله تعالى: فَلاٰ أُقْسِمُ بِمَوٰاقِعِ النُّجُومِ [٦].
داود بن ابى الهند [٧]گفت:شعبى را پرسيدم،هم اين سؤال گفت:بلى قرآن به اوقات متفرّقه آمد،جز كه جبريل-عليه السّلام-هر ماه رمضان آنچه در جمله سال آورده بودى با رسول-عليه السّلام-معارضه كردى،آنچه خداى تعالى خواستى محو كردى و آنچه خواستى اثبات كردى،فذلك قوله: يَمْحُوا اللّٰهُ مٰا يَشٰاءُ وَ يُثْبِتُ [٨].
أبو ذر غفارىّ روايت كند از رسول-عليه السّلام-كه گفت:خداى تعالى صحف ابراهيم در ماه رمضان فرستاد-سه روز گذشته [٩]،و در ماه رمضان شش روز گذشته تورات به موسى فرستاد،و انجيل به عيسى در ماه رمضان فرستاد-سيزده روز گذشته [١٠]،و زبور به داود در ماه رمضان فرستاد[هژده] [١١]روز گذشته،و قرآن در ماه رمضان فرستاد-بيست و چهار روز گذشته [١٢].
وجهى دگر آن است كه: أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ را[معنى آن است] [١٣]كه:بدئ بانزاله في شهر رمضان،ابتداى انزالش در ماه رمضان بود،چنان كه يكى از ما گويد:
من فردا به حجّ مىروم و[باشد كه به دو ماه] [١٤]آنجا رسد،و لكن معنى آن باشد كه:
[١] .دب:كتابها فرمودهاند،مر:كتابها مقرّر كردهاند.
[٢] .همۀ نسخه بدلها:عطيّة بن الاسود.
[٣] .ذب:گفتم:آج،لب،فق،مب،مر:كه.
[٤] .همۀ نسخه بدلها+به.
[١٤] [١٣] [٥] .اساس:افتادگى دارد،با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.
[٦] .سورۀ واقعه(٥٦)آيۀ ٧٥.
[٧] .همۀ نسخه بدلها:داود بن الهند.
[٨] .سورۀ رعد(١٣)آيۀ ٣٩.
[٩] .فق،مب،مر+بود.
[١٢] [١٠] .دب،فق،مب+بود.
[١١] .اساس:ندارد،با توجّه به مج افزوده شد،مب:هيجده،مر:هيژده.