روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٧ - ترجمه

و آنچه حفظه نوشتند مبدّل كنم: فَأُوْلٰئِكَ يُبَدِّلُ اللّٰهُ سَيِّئٰاتِهِمْ حَسَنٰاتٍ [١]...،آنچه من بر خود نوشتم كس آن را محو و بدل نكند: مٰا يُبَدَّلُ الْقَوْلُ لَدَيَّ [٢]...، لاٰ مُبَدِّلَ لِكَلِمٰاتِهِ . [٣]

قوله: كَمٰا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ ،در او سه قول است:

اوّل [٤]آن‌كه وجه تشبيه آن است كه:ايّامى بر شما نوشتند چنان كه ايّامى برايشان نوشتند.و موضع«كاف»[نصب است] [٥]،و تقدير آن‌كه:كتب عليكم مثل ما كتب عليهم.و«ما»مصدرى است،و المعنى مثل كتابى او كتبى.

قول دوم حسن بصرى و شعبى گفتند:ماه رمضان بر شما نوشتند چنان كه بر امّت پيشين نوشتند از ترسايان هم اين يك[ماه بود] [٦]و ايشان[٢٢٠-پ]زيادتى بكردند و با ربيع افگندند كه وقت خوش باشد.پس وجه تشبيه مدّت است و مقدار او چنان كه اين يك ماه است،آن نيز يك ماه بود.

و وجه سيوم [٧]ربيع و سدّى گفتند:مراد آن است كه حق‌تعالى روزه از نماز خفتن تا نماز شام فرموده بود [٨]،چنان كه پس از نماز خفتن هيچ مفطرات را تناول نشايستى كردن در بدايت شرع،و اين روزۀ بنى اسرائيل بودى،پس حق‌تعالى منسوخ بكرد-چنان كه گفته شود.

عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ ،مجاهد و قتاده گفتند [٩]:اهل كتابند،و روا بود كه وجه تشبيه از جهت وجوب بود،يعنى چنان كه بر شما واجب كردم بر ايشان [١٠]واجب كردم، و قوله: عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ ،بر عموم گرفتن اولى‌تر بود.

و مورد آيت تسلّى و دل‌خوشى تو است تا تو بدانى كه اوّل مخاطب به اين خطاب و اوّل مكلّف به اين تكليف تو نه‌اى،بل پيش از تو اين تكليف بر ديگران بوده