روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٩٤ - ترجمه

است كه چون تسليم كنى كودك را به دايه از سر تراضى و اتّفاق،نه بر وجه ضرار [١]، فذلك قوله: بِالْمَعْرُوفِ .

و بر اين وجهها [٢]،«معروف»را معنى آن بود كه:آنچه بايد دادن و قرار بود به تمام و كمال بدهى،در اجرت طريق قصد مراعات كنى،و هو بين الإسراف و التّقصير.

و گفته‌اند:«لام»مضمر است في قوله: أَوْلاٰدَكُمْ ،و المعنى لأولادكم،و لكن حذف كرد براى دلالت كلام بر او.

وَ اتَّقُوا اللّٰهَ فيما امركم به و دعاكم اليه،از خداى بترسى در مخالفت آنچه بيان كرد براى دلالت [٣]شما را،و بدانى كه خداى تعالى به آنچه شما مى‌كنى عالم و بيناست.و مراد از اين وعظ و زجر،تنبيه است مكلّفان را تا مخالفت شرع نكنند،و مراقبت جانب خداى-عزّ و جلّ-كنند،فيما يأتون و يذرون-و اللّٰه اعلم بمراده.

قوله تعالى:

[سوره البقرة (٢): آیات ٢٣٤ تا ٢٣٩]
وَ اَلَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَ يَذَرُونَ أَزْوٰاجاً يَتَرَبَّصْنَ بِأَنْفُسِهِنَّ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَ عَشْراً فَإِذٰا بَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَلاٰ جُنٰاحَ عَلَيْكُمْ فِيمٰا فَعَلْنَ فِي أَنْفُسِهِنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَ اَللّٰهُ بِمٰا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ (٢٣٤) وَ لاٰ جُنٰاحَ عَلَيْكُمْ فِيمٰا عَرَّضْتُمْ بِهِ مِنْ خِطْبَةِ اَلنِّسٰاءِ أَوْ أَكْنَنْتُمْ فِي أَنْفُسِكُمْ عَلِمَ اَللّٰهُ أَنَّكُمْ سَتَذْكُرُونَهُنَّ وَ لٰكِنْ لاٰ تُوٰاعِدُوهُنَّ سِرًّا إِلاّٰ أَنْ تَقُولُوا قَوْلاً مَعْرُوفاً وَ لاٰ تَعْزِمُوا عُقْدَةَ اَلنِّكٰاحِ حَتّٰى يَبْلُغَ اَلْكِتٰابُ أَجَلَهُ وَ اِعْلَمُوا أَنَّ اَللّٰهَ يَعْلَمُ مٰا فِي أَنْفُسِكُمْ فَاحْذَرُوهُ وَ اِعْلَمُوا أَنَّ اَللّٰهَ غَفُورٌ حَلِيمٌ (٢٣٥) لاٰ جُنٰاحَ عَلَيْكُمْ إِنْ طَلَّقْتُمُ اَلنِّسٰاءَ مٰا لَمْ تَمَسُّوهُنَّ أَوْ تَفْرِضُوا لَهُنَّ فَرِيضَةً وَ مَتِّعُوهُنَّ عَلَى اَلْمُوسِعِ قَدَرُهُ وَ عَلَى اَلْمُقْتِرِ قَدَرُهُ مَتٰاعاً بِالْمَعْرُوفِ حَقًّا عَلَى اَلْمُحْسِنِينَ (٢٣٦) وَ إِنْ طَلَّقْتُمُوهُنَّ مِنْ قَبْلِ أَنْ تَمَسُّوهُنَّ وَ قَدْ فَرَضْتُمْ لَهُنَّ فَرِيضَةً فَنِصْفُ مٰا فَرَضْتُمْ إِلاّٰ أَنْ يَعْفُونَ أَوْ يَعْفُوَا اَلَّذِي بِيَدِهِ عُقْدَةُ اَلنِّكٰاحِ وَ أَنْ تَعْفُوا أَقْرَبُ لِلتَّقْوىٰ وَ لاٰ تَنْسَوُا اَلْفَضْلَ بَيْنَكُمْ إِنَّ اَللّٰهَ بِمٰا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ (٢٣٧) حٰافِظُوا عَلَى اَلصَّلَوٰاتِ وَ اَلصَّلاٰةِ اَلْوُسْطىٰ وَ قُومُوا لِلّٰهِ قٰانِتِينَ (٢٣٨) فَإِنْ خِفْتُمْ فَرِجٰالاً أَوْ رُكْبٰاناً فَإِذٰا أَمِنْتُمْ فَاذْكُرُوا اَللّٰهَ كَمٰا عَلَّمَكُمْ مٰا لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ (٢٣٩)

[٣٠٨-ر]

[ترجمه]

و آنان كه بميرند از شما [٤]و رها كنند زنان را بازايستند به خود و انتظار كنند چهار ماه و ده روز،چون برسند به وقت خود بزه نيست بر شما در آنچه ايشان كنند در خود به رسم و قاعده،و خداى به آنچه مى‌كنى داناست.

[٣٠٨-پ] نيست بزه‌اى [٥]بر شما در آنچه تعريض كنى [٦]به آن از خواستن زنان يا پوشيده‌دارى در تنهايتان.داند