روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٣٩ - ترجمه

و«قتال»،مقاتله بود،و مقاتله ميان دو كس باشد،كالزار [١]كردن با يكدگر،فعال به معنى مفاعله بود قياسى مطّرد است،و قتل نقض بنيه [٢]حيات بود.و قوله: فِي سَبِيلِ اللّٰهِ مراد جهاد است به اتّفاق.

وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللّٰهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ ،اى سميع لأقوالكم [٣]عليم باحوالكم [٤]،بدانى كه خداى شنواست و دانا،مى‌شنود كه شما چه مى‌گويى،و داناست به احوال شما كه در اين تعلّل كه مى‌كنى در تقصير در باب جهاد راست مى‌گوى [٥]يا نه.و وجه اتّصال اين آيت به آيت مقدّم آن است كه،خداى تعالى بازنمود كه:آنان كه ايشان از جهاد بگريختند،با ايشان چه معاملت رفت.آنگه عقب آن جهاد فرمود تا ما را تنبيه باشد و تحذير از مثل حال ايشان،اگر بگريزند يا تكاسل نمايند.

مَنْ ذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللّٰهَ [٦] ،سفيان ثورى گفت چون اين آيت فرود آمد: مَنْ جٰاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثٰالِهٰا [٧]،رسول-عليه و على آله السّلام-گفت:

رب زد امتي ،بار خدايا امّت مرا بيفزاى![٣٢٤-ر]خداى تعالى اين آيت فرستاد [٨]: مَنْ ذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللّٰهَ قَرْضاً حَسَناً ،گفت:بار خدايا!بيفزاى امّت مرا.خداى تعالى آن [٩]آيت فرستاد:

مَثَلُ الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوٰالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللّٰهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ [١٠] -الآية،گفت:بار خدايا! بيفزاى امّت مرا،خداى،تعالى [١١]آيت فرستاد: إِنَّمٰا يُوَفَّى الصّٰابِرُونَ أَجْرَهُمْ بِغَيْرِ حِسٰابٍ [١٢].

«من»،استفهامى است.و«ذا»اشارت است،«الّذي»اسمى موصول است و ما بعده صله اوست.معنى آن است كه كيست [١٣]كه قرض [١٤]دهد به خداى؟ و علما خلاف كردند در معنى اين«قرض».اخفش گفت:خداى،قرض نه از