روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٨٧ - ترجمه
دوگانه يكى خواهم،خلاف آن خواسته باشم به خود كه خداى به من خواسته است، و من نخواهم كه خواست من در خلاف خواست خداى بود،مرا به اين فضول چهكار است!من بنده مملوكم،خداوند من آنچه صلاح من باشد به داند،خود مىكند.
گفتند:رابعة العدويّة هرگاه كارى بر او سخت شدى،در ميان سراى مىگشتى و مىگفتى[٢٧٣-پ]:
تحكّم يا الهي كيف شئتا
فإنّي قد رضيت بما رضيتا
ترفّق في عذابك لي قليلا
و لا تعجل فمثلى [١]لن يفوتا [٢]
يَسْئَلُونَكَ مٰا ذٰا يُنْفِقُونَ
،ظاهر آيت چنان است كه سؤال از نفقه است كه ما چه نفقه كنيم.و جواب دليل آن مىكند كه سؤال از آنان افتاد كه نفقه با ايشان صرف شود،و خداى تعالى از هر دو جواب داد،و ممكن باشد كه سؤال از اين افتاد،و لكن حقتعالى براى بيان را [٣]آنچه پرسيدند و [٤]آنچه نپرسيدند جواب كرد آن را از اين جا گفت: وَ مٰا تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ اللّٰهَ بِهِ عَلِيمٌ.
و بعضى مفسّران گفتند:آيت در عمرو بن الجموح آمد،كه او مردى پير بود و مال بسيار داشت.از رسول-عليه السّلام-پرسيد كه:من چه نفقه كنم و بركه نفقه كنم؟ خداى تعالى اين آيت فرستاد،جواب اين آمد: قُلْ ،بگو اى محمّد: مٰا أَنْفَقْتُمْ مِنْ خَيْرٍ ،آنچه هزينه كنى مِنْ خَيْرٍ ،مراد به اين«خير»مال است بلا خلاف براى قرينه انفاق از خير،يعنى از مال. فَلِلْوٰالِدَيْنِ وَ الْأَقْرَبِينَ ،بر مادر و پدر بايد كردن و خويشانى كه نزديكتر باشند.
عبد اللّٰه مسعود روايت كرد كه رسول-عليه السّلام-گفت:
اليد العليا خير من اليد السفلى و ابدأ [٥]بمن تعول امك و اباك و اختك و اخاك و ادناك فأدناك ،گفت:
دست زيرين به باشد از دست زيرين،و ابتدا به آنكس كن كه عيال تو باشد-مادر و پدرت و خواهر و برادرت،پس از آن،آنكه نزديكتر باشد پس نزديكتر.
ابو هريره روايت كند كه:مردى به نزديك رسول آمد و گفت:يا رسولاللّٰه!من
[١] .دب،آج،لب،فق،مب،مر:بمثلى.
[٢] .دب،لب،فق،مب،مر:تقونا.
[٣] .همه نسخه بدلها+از.
[٤] .مج،وز،دب،مر+از.
[٥] .دب،آج،لب،فق،مب،مر:ابدأ.