روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٠٦ - ترجمه
بشكست.او به شكايت به رسول آمد،يكى از صحابه گفت:اللّهم بيّن لنا بيانا شافيا فى الخمر،بار خدايا!ما را بيانى شافى كن در باب خمر،خداى تعالى آيت سورة المائدة بفرستاد: يٰا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْخَمْرُ وَ الْمَيْسِرُ [١]-الآية،و خمر حرام شد اين قول بيشتر مفسّران است.
و قول بعضى مفسّران و بعضى اصحاب ما آن است كه خمر هميشه حرام بود،و اين اخبار را قبول نكنند.
خلاف كردند در آنكه اين آيت دليل تحريم خمر مىكند يا نه؟ حسن بصرى گفت:آيت دليل تحريم خمر مىكند ازآنجا كه خداى تعالى گفت: فِيهِمٰا إِثْمٌ كَبِيرٌ ،و لفظ«اثم»و«حرج»و مانند اين دليل تحريم كند.اگر تنها بودى هم دليل تحريم كردى،اعنى«اثم»من قوله: قُلْ إِنَّمٰا حَرَّمَ رَبِّيَ الْفَوٰاحِشَ مٰا ظَهَرَ [٢٧٨-پ] مِنْهٰا وَ مٰا بَطَنَ وَ الْإِثْمَ وَ الْبَغْيَ بِغَيْرِ الْحَقِّ [٢]...،فكيف كه وصف مىكند«اثم»آن را به كبر كه: قُلْ فِيهِمٰا إِثْمٌ كَبِيرٌ .و گفت:در باب خمر اوّل،آيت نماز آمد كه: لاٰ تَقْرَبُوا الصَّلاٰةَ وَ أَنْتُمْ سُكٰارىٰ [٣]...،و اين دليل تحريم نكرد،بيش از آن نيست در او كه نهى است از نماز كردن در حالى كه مستى باشد كه نداند كه چه مىگويد،پس از آن اين آيت آمد: قُلْ فِيهِمٰا إِثْمٌ كَبِيرٌ ،و اين دليل تحريم كرد-چنان كه گفتيم.و پس از آن به تأكيد تحريمش آيت سورة المائده آمد:
إِنَّمَا الْخَمْرُ وَ الْمَيْسِرُ وَ الْأَنْصٰابُ وَ الْأَزْلاٰمُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطٰانِ فَاجْتَنِبُوهُ [٤] .
و قتاده و جماعتى ديگر گفتند:آيت [٥]سورة البقرة دليل تحريم نمىكند،آيت سورة المائده دليل تحريم به كند.و تفسير داد«اثم»را به گفتا گوى [٦]و خصومتى كه ممكن باشد كه [٧]رود،و قول حسن بصرى درستتر است.
امّا«خمر»اسمى است عصير انگور را چون بجوشد و سخت شود،اعنى در سورت و مست كردن نزديك بيشتر مفسّران،و ابو حنيفه و سفيان ثورى و ابو يوسف
[١] .سورۀ مائده(٥)آيۀ ٩٠.
[٢] .سورۀ اعراف(٧)آيۀ ٣٣.
[٣] .سورۀ نساء(٤)آيۀ ٤٣.
[٤] .سورۀ مائده(٥)آيۀ ٩٠.
[٥] .همۀ نسخه بدلها:اين آيت اعنى.
[٦] .وز،دب،آج،لب،فق،مب،مر:گفت و گوى.
[٧] .همۀ نسخه بدلها+آنجا.