بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ٤٨٢ - استنتاج

كه چهار نفر از چهار طايفه مختلف (فارس- عرب- ترك- رومى) كه كنايه است از امت‌هاى مختلف، براى خريدن و به دست آوردن انگور كه كنايه است از «اللّه» بر سر نامش به نزاع و اختلاف مى‌پردازند. شخص عارف و صاحب زبانى كه كنايه است از فرستاده و پيغمبر خدا، از راه مى‌رسد، وقتى پى به اختلاف آنان مى‌برد، به آنان مى‌گويد: شما آن يك درهم را كه كنايه است از «اصل اعتقاد توحيدى»، به من بدهيد تا خواسته همه‌تان را برآورم.

البته مشروط بر اينكه دل خود را به من بسپاريد؛ يعنى در برخورد با من، دغل‌بازى را كنار بگذاريد، آن‌وقت خواهيد ديد چگونه مشكل شما حل خواهد شد.

و اين يك درهم، چهار درهم مى‌شود و در نتيجه چهار دشمن را باهم دوست مى‌سازد.

ولى اگر بخواهيد هريك به تنهايى در خصوص خواسته خود لجاجت به خرج دهيد چيزى جز جنگ و افتراق به دست نخواهيد آورد درحالى‌كه اطاعت از رأى من مايه اتفاق و يگانگى شماست.

فَإِنْ حَاجُّوكَ فَقُلْ أَسْلَمْتُ وَجْهِيَ لِلَّهِ وَ مَنِ اتَّبَعَنِ وَ قُلْ لِلَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ وَ الْأُمِّيِّينَ أَ أَسْلَمْتُمْ فَإِنْ أَسْلَمُوا فَقَدِ اهْتَدَوْا وَ إِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّما عَلَيْكَ الْبَلاغُ وَ اللَّهُ بَصِيرٌ بِالْعِبادِ[١]

[١] - آل عمران: ٢٠