بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ٤٣٢ - استنتاج

اين مقدمه‌اى بود براى تبيين گوشه‌اى از حكايت شيرين فوق، ولى چيزى كه در اين حكايت قابل‌توجه است، نتيجه‌گيرى مولانا و بيان نكته‌اى از نكات اخلاقى در مطاوى ابيات است. وى تشبيه كرده است خانه دل انسان غافل از خدا و معنويات را به گور و عدم امكانات در گور را به عدم تابش نور حق بر چنين دلى و تنگى گور را به تنگى و ضيق اينگونه دل و مى‌فرمايد: خانه دلى كه از شعاع آفتاب الهى نورى نگيرد، مانند روان حق‌ستيزان تنگ و تاريك است.

در آن دل نه نور آفتاب حقيقت مى‌تابد و نه عرصه عرفان الهى بر رويش گشوده مى‌شود و نه باب معرفت به روى آن مفتوح مى‌گردد.

گور بهتر است از چنين قلب، آيا وقت آن نرسيده است كه گامى از گور قلبت بيرون نهى و خود را از ظلمت جهل و غفلت برهانى؟

اى انسان تو زنده‌اى و از موجود زنده‌اى به دنيا آمده‌اى، چگونه مى‌توانى روح بلند پروازت را در تنگناى گور دنيا محبوس كنى و پروبال اين شهباز بهشتى را با طناب خور و خواب و شهوت ببندى؟ راستى نفست در اين سراى تنگ و تاريك نمى‌گيرد؟!

يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ما لَكُمْ إِذا قِيلَ لَكُمُ انْفِرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ اثَّاقَلْتُمْ إِلَى‌