بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ٣٧٩ - استنتاج

وقتى ديدم حكومت دلايلم را نمى‌پذيرد و مى‌خواهد به زور وبال قضا را به گردن من بيفكند، چاره‌اى نديدم مگر اينكه خود را به ظاهر به ديوانگى زدم.

اگر بخواهى ماهيتم را براى تو آشكار كنم، بايد بگويم:

من خودم را همچون ويرانه‌اى كرده‌ام كه گنج عقل در آن پنهان است، اگر خود را ويرانه نمى‌كردم و گنج عقل را پنهان نمى‌ساختم، در واقع ديوانه بودم! زيرا بايد تسليم خواست حكومت ظالم مى‌شدم و اين كار را كسى نمى‌كند جز ديوانه.

لذا به عقيده من ديوانه واقعى آن كسى است كه براى به‌دست آوردن نام و نشان و رسيدن به پست و مقام، از پذيرفتن چنين مسؤوليت‌هايى ابا نداشت و با تمسّك به عقل كوچك خود، بار مسؤوليتى بس بزرگ را بدوش گرفت.

در روايتى از رسول گرامى اسلام ٦ آمده است كه فرمود:

روزى لقمان در وسط روز مشغول استراحت بود، ناگهان ندايى غيبى او را متوجه خود ساخت كه:

«يا لقمان هل لك ان يجعلك اللّه خليفة في الأرض تحكم بين النّاس بالحق».

«اى لقمان، آيا مى‌خواهى كه خداوند تو را جانشين خود در زمين قرار دهد و مسؤوليت قضاوت در ميان مردم را به عهده تو واگذارد؟

لقمان در پاسخ گفت:

اگر پروردگارم مرا مخيّر كند اين مسؤوليت را نخواهم پذيرفت، ولى اگر مرا امر