بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ٣٢١ - علائم حماقت

همراهى وى مى‌بيند؛ به‌طورى‌كه لحظه‌اى از خدمت به او غافل نمى‌شود.

در طى طريق زندگى، روزى عقل با اين دو برخورد مى‌كند و از اينكه بين خرس (تعلقات دنيا) و انسان مصاحبتى رخ داده، متعجب و ناراحت مى‌شود و انسان را از عواقب سوء اين مصاحبت و دوستى برحذر مى‌دارد.

انسان غافل راهنمايى‌هاى دلسوزانه عقل را حمل بر حسادت كرده و توجّهى به نصايح او نمى‌كند.

روزى نشيب و فراز و خواب و بيدارى زندگى كه انسان را از خود بى‌خود كرده بود، خرس (تعلقات دنيا) مى‌بيند شبحى از تعقّل بر انسان سايه افكنده، تلاش مى‌كند كه آنها را از روح و فكر انسان دور سازد، ولى فايده‌اى نمى‌بخشد، لاجرم از باب دلسوزى سنگ بزرگى از كفر و انكار را برمى‌دارد كه بر روى شبح تعقّل بكوبد ولى چنان مى‌كند كه براى هميشه آدم دنياطلب احمق را از دنيا برمى‌دارد!

لذا مولانا مى‌فرمايد:

دوستى و محبّت احمق‌ها به دوستى خرس مى‌ماند، دشمنى آنها دوستى و دوستى آنها دشمنى است.

اگر احمق در كارش سوگند هم بخورد باز نبايد حرفش را باور كرد؛ زيرا كسى كه جرأت دروغ گفتن را داشته باشد، قطعا جرأت شكستن سوگند را هم دارد.

زيرا سخن احمق كه بى‌سوگندش دروغ است، با سوگندش هم تو را فريب ندهد، چون در نظر احمق، سخن باسوگند و بى‌سوگند يكى است. اينكه سوگند مى‌خورد صرفا به‌خاطر فريب و گول زدن طرف مقابل است.