بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ٣١٨ - احمق كيست؟

رهگذر عاقل گفت: محبت ابلهان فريبنده است، اگر فكر مى‌كنى از روى حسادت اين سخن گفتم، بدان كه اين حسادت من از محبت خرس براى تو بهتر است! خرس را رها كن و با همجنس خود همراه باش. نصيحت رهگذر عاقل جز بر لجاجت دلاور جاهل نيفزود و سرانجام به رهگذر گفت: برو به فكر خودت باش، من مى‌خواهم بخوابم مزاحم خوابم نباش.

دلاور چون به خواب رفت مگسانى چند بر صورتش نشستند و او را آزار دادند.

خرس از روى محبّت سنگى بزرگ برداشت تا بر مگسان بكوبد اما آن را به صورت دلاور كوفت و در دم به هلاكت رساند.

استنتاج‌

اين سخن نغز از فرمايشات مولاى ما حضرت على ٧ است.

«عدوّ عاقل خير من صديق أحمق».[١]

«دشمن خردمند و عاقل بهتر است از دوست نادان و احمق.»

احمق كيست؟

در معناى احمق فرمودند: «الحمق- ضد العقل»، حماقت يعنى بى‌عقلى. و باز فرمودند: «الحمق- قلة العقل»، حماقت؛ يعنى كم‌عقلى.[٢] و در لغت فارسى به انسان‌هاى سفيه، نادان، بى‌خرد و دنگ، احمق گفته مى‌شود.[٣]

[١] - بحار الانوار، ج ٧٨، ص ١٢.

[٢] - لسان العرب؛ مجمع البحرين.

[٣] - فرهنگ معين.