بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ٢٢٦ - استنتاج

فطرت سليم انسان دارد؛ يعنى انسان وقتى مورد محبّت كسى قرار گرفت، بى‌اختيار، و بسا ناخواسته، روح و دل خود را مسخّر او مى‌بيند، و اين يعنى اعلام رضايت از كار منعم و نقطه آغاز تشكر در قبال خدمت او است. اين حالت نه‌تنها در انسان بلكه در حيوانات نيز ديده مى‌شود. شما اگر براى حيوانى تكّه نانى بيندازيد، آن حيوان بدون آموزش قبلى با تكان دادن دم خود از شما تشكر مى‌كند و بدين وسيله رضايت خود را اعلام مى‌دارد.

ما در مباحث آينده ان شاء اللّه در خصوص (شكر نعمت) مطالبى به عرض خواهيم رساند، ولى در اينجا به مناسبت استنتاج اين حكايت محور بحث ما را (كفران نعمت) تشكيل مى‌دهد.

كفر، آنگونه كه راغب در مفردات آورده، در لغت به‌معناى پوشاندن شى‌ء است لذا شب را كافر مى‌گويند؛ زيرا اشخاص را مى‌پوشاند و زارع را كافر گويند چون تخم را در زمين مى‌پوشاند.

و در اصطلاح، پوشاندن نعمت با ترك شكر يا انكار آن به هر نحو ممكن را كفران نعمت مى‌گويند.

قرآن به همه سفارش مى‌كند كه كفران نعمت الهى را نكنيد

فَاذْكُرُونِي أَذْكُرْكُمْ وَ اشْكُرُوا لِي وَ لا تَكْفُرُونِ.[١]

«به ياد من باشيد تا به ياد شما باشم و شكرگزار نعمت‌هايم باشيد و كفران نكنيد.»

و طى اعلاميه‌اى به همگان چنين ابلاغ مى‌فرمايد كه:

وَ إِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكُمْ لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ وَ لَئِنْ كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذابِي لَشَدِيدٌ.[٢]

«و زمانى كه پروردگارتان اعلام كرد اگر شكرگزار- نعمت‌هاى من باشيد- بر شما خواهم افزود و اگر كفران كنيد مجازاتم شديد است.»

[١] - بقره: ١٥٢

[٢] - ابراهيم: ٧