روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٦٣ - ترجمه
و تزيدين أطيب الطّيب طيبا
ان تمسّيه أين مثلك أينا
و إذا الدّرّ زان حسن وجوه
كان للدّرّ حسن وجهك زينا
آخر [١]:
فالطّيب انت إذا أصابك طيبه [٢]
و الماء انت إذا اغتسلت [٣]الغاسل
آنجا كه ديگران به طيب مطيّب شوند،طيب به او مطيّب شود،و آنجا كه ديگران به آب غسل كنند،آب چو بدو رسد مغتسل شود،اگر او پاككننده است، عجب مدار كه اصل همۀ پاكى آن [٤]است كه اصل اوست،و اصل او از آب [٥]است:
خَلَقَ مِنَ الْمٰاءِ بَشَراً [٦] ...،همۀ آلودگى به او پاك شود كه او مطهّرى مطهّر است.
اللّٰه طهّركم بفضل نبيّه
و أبان شيعتهم بطيب المولد
اگر عبادت كرد للّٰه،و اگر جهاد كرد فى اللّٰه،و اگر نان داد لوجه اللّٰه،و اگر جان داد ابتغاء مرضات اللّٰه. وَ اللّٰهُ رَؤُفٌ بِالْعِبٰادِ ،فعول من الرّأفة،و هى الرّحمة-و قد مرّ تفسيره [٧].
يٰا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً ،قرّاء خلاف كردند در«سلم».
ابن كثير و نافع و كسائى«سلم»خواندند بفتح السّين،و باقى به كسر«سين»،و هما لغتان،و اين دو لغت صحيحاند.
اهل لغت در معنيش خلاف كردند،اخفش گفت:«سلم»به كسر«سين» صلح باشد،و به فتح«سين»استسلام و انقياد.
ابن جرير گفت:به فتح«سين»صلح باشد و به كسر«سين»اسلام باشد،و ابو مسلم بر هر دو حمل كرد:بر صلح،و بر اسلام.
بعضى مفسّران گفتند:آيت در شأن مؤمنان اهل كتاب است چون عبد اللّٰه سلام [٨]و اصحابش،و اسد و اسيد-پسران كعب-و يامين بن يامين و ثعلبة بن سلام [٩]،و آن آن بود [١٠]كه:ايشان تعظيم شنبه نگاه مىداشتند،و گوشت و شير اشتر [١١]نمىخوردند،و
[١] .آج،لب،مب،مر،فق:و قال الآخر.
[٢] .چاپ شعرانى ١٥٤/٢:طبته.
[٣] .مب:اذ اغتسلت.
[٤] .مر:ندارد،ديگر نسخه بدلها:آب.
[٥] .همۀ نسخه بدلها:آن.
[٦] .سورۀ فرقان(٢٥)آيۀ ٥٤.
[٧] .مب+قوله تعالى.
[٩] [٨] .اساس:سلام.
[١٠] .آج،لب،فق،مب،مر:و اين قوم آنان بودند.
[١١] .مر:شتر.