گفتند:يا رسول‌اللّٰه!تورات كتاب خداست،رها كن ما را تا در نماز شب مى‌خوانيم، خداى تعالى آيت فرستاد كه يك‌بارگى بگو تا در اسلام آيند و جهودى از دل برگذارند [١]،و اين قول قتاده [٢]و ضحّاك و سدّى است و ابن زيد،و دليل بر آنكه «سلم»به معنى اسلام آمده است قول كندى است:

دعوت عشيرتي للسّلم لمّا رأيتهم تولّوا مدبرينا
اى دعوتهم الى الاسلام.

و اين آنگاه گفت كه بني كنده مرتد شدند با اشعث قيس از پس وفات رسول -عليه السّلام.

طاوس [٣]گفت:فى السّلم،اى فى الدّين.مجاهد گفت:في احكام اهل الاسلام.ربيع گفت:فى الطّاعة.سفيان ثورى گفت:في انواع البرّ،و اين اقوال به معنى متقارب است.و اصل كلمه از استسلام و انقياد است،براى آن صلح را سلم گويند،و قال زهير[٢٦٥-ر]:

و قد قلتما إن ندرك السّلم واسعا بمال و معروف من الامر [٤]نسلم
حذيفة بن اليمان گفت:در اين آيت اسلام بر هشت سهم است:سهمى نماز است،و سهمى زكات است،سهمى روزه است،و سهمى حجّ است،و سهمى عمره است،و سهمى جهاد است،و سهمى امربه‌معروف است،و سهمى نهى منكر است.

و نوميد [٥]آن‌كس كه او را سهم و نصيب نيست.

و انس روايت كند كه رسول-صلّى اللّٰه عليه و آله-گفت:

مثل الاسلام كمثل الشّجرة النّابتة الايمان باللّٰه اصلها،و الصّلوات الخمس جذوعها،و صيام شهر رمضان لحاؤها،و الحجّ و العمرة جناها،و الوضوء و غسل الجنابة شربها،و برّ الوالدين و صلة الرّحم غصونها،و الكفّ عمّا حرّم اللّٰه و رقها،و الاعمال الصّالحة ثمرها،و ذكر اللّٰه عزّ و جلّ عروقها،فكما لا تحسن الشّجرة و لا تصلح الّا بالورق الاخضر،كذلك لا يصلح الاسلام الّا بالكفّ عن محارم اللّٰه و الاعمال [٦]الصّالحة.

[١] .دب،مب،مر:بگذارند.

[٢] .مب:قول مجاهد.

[٣] .اساس و همۀ نسخه بدلها:طاوس.

[٤] .آج،لب،فق،مب،مر:الامن.

[٥] .آج،لب،فق،مر+شد،مب+شود.

[٦] .آج،لب،فق،مب،مر:و بالاعمال.