بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ٢٥٢ - استنتاج

دم پرنده، كنايه است از ظواهر متغير سالك.

شهر، كنايه است از عالم قرب حضرت حق.

ده، كنايه است از دنياى فانى و زودگذر.

همچنانكه پرنده با بال خود به سوى آشيان پرواز مى‌كند سالك نيز با پر همت خويش به آشيان قرب حضرت حق بال مى‌گشايد.

و در اين عروج معنوى و معراج روحانى گاهى جسم و جان سالك جانب عالم علوىّ است و گاهى جسم جانب عالم سفلىّ و جان جانب عالم علوىّ، اين حالات را براى سالك الى اللّه خرده مگيريد زيرا «جسمهم مع الخلق و سرّهم مع الحقّ»؛ «آنان ظاهرشان با مردم است ولى روحشان با خدا است.»

وَ لِلَّهِ الْمَشْرِقُ وَ الْمَغْرِبُ فَأَيْنَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ واسِعٌ عَلِيمٌ‌[١]

«مشرق و مغرب از آن خدا است و به هر سو رو كنيد خدا آنجا است. خداوند بى‌نياز و دانا است.»

پس لازم است شما به همت سالك بنگريد و هدفى كه همت بدان منظور صرف مى‌گردد نه به ظاهر و صورت كار، براى مثال: اگر باز شكارى به ظاهر سپيد و بى‌نظير، كارش صيد موش باشد، آن باز حقير و بى‌ارزش است.

ولى اگر جغدى به شاه علاقه داشته باشد و كار باز شارى را انجام دهد او سرآمد باز است.

[١] - بقره: ١١٥